Schipholplan blijft hangen in onzekerheid

De milieustudie achter de nieuwe kabinetsplannen voor Schiphol is volgens de Commissie milieueffectrapportage onvoldoende onderbouwd. Daardoor blijft onzeker of het Luchthavenverkeersbesluit de hinder voor omwonenden daadwerkelijk vermindert en of de milieugevolgen goed zijn ingeschat. In de praktijk raakt dit niet alleen de luchtvaart, maar ook woningbouw, gebiedsontwikkeling en investeringszekerheid rond een van de drukste economische regio’s van Nederland.

Rapport mist controleerbare onderbouwing

De Commissie milieueffectrapportage noemt het milieurapport bij het nieuwe Schipholbesluit slecht navolgbaar en moeilijk te controleren. Volgens de commissie zijn de tekortkomingen zo groot dat de verantwoordelijke minister de studie moet herzien. Een milieueffectrapportage is verplicht bij besluiten met grote gevolgen voor leefomgeving, natuur, gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling.

Het oordeel is een tegenvaller voor het kabinet, dat met het Luchthavenverkeersbesluit juist duidelijkheid wilde bieden. Het plan moet een einde maken aan de langdurige gedoogsituatie rond Schiphol en vastleggen hoeveel vluchten jaarlijks mogelijk zijn. Het kabinet wil uitgaan van 478.000 vluchten per jaar, met een mogelijke groei naar 500.000.

Hinder kan blijven bestaan

De commissie twijfelt of de plannen voldoende bescherming bieden aan omwonenden. Volgens het advies heeft het kabinet te weinig gedaan om geluidsdoelen te halen en onvoldoende onderzocht welke alternatieven hinder sterker kunnen verminderen. Voorbeelden zijn het schrappen van nachtvluchten of vliegroutes waarbij toestellen hoger overvliegen.

Hierdoor kan de huidige hindersituatie blijven bestaan, terwijl het besluit juist bedoeld is om nieuwe duidelijkheid te scheppen. Voor de omgeving van Schiphol is dat een belangrijk punt: geluidsoverlast, gezondheidseffecten en onzekerheid over toekomstige vliegbewegingen werken direct door in woonkwaliteit, locatiekeuzes en ruimtelijke plannen.

Gedoogsituatie vertekent milieubeeld

Een belangrijk kritiekpunt is dat het kabinet de milieugevolgen vergelijkt met de huidige gedoogsituatie. In die situatie wordt niet volledig gehandhaafd op oude geluidsgrenzen, zolang Schiphol zich houdt aan afspraken uit het Nieuwe Normen- en Handhavingsstelsel. Volgens de commissie had het kabinet ook moeten kijken naar een situatie waarin Schiphol volledig binnen de bestaande wettelijke regels opereert.

Het gevolg is dat de milieueffecten van het nieuwe besluit mogelijk kleiner lijken dan ze in werkelijkheid zijn. Dat maakt de besluitvorming kwetsbaar, omdat bestuurders, omwonenden, bedrijven en ontwikkelaars hun verwachtingen baseren op een rapport dat volgens de commissie onvoldoende compleet is. Een zwakke milieustudie vergroot de kans op vertraging, bezwaarprocedures en blijvende onzekerheid.

Groei vraagt om breder milieubeeld

De commissie vindt ook dat de gevolgen voor luchtkwaliteit en natuur op langere termijn beter moeten worden onderzocht. Groei boven 478.000 vluchten zal waarschijnlijk pas later plaatsvinden, terwijl stillere vliegtuigen voorlopig meer stikstof kunnen uitstoten. Dat betekent dat minder geluid niet automatisch samenvalt met minder milieudruk.

Voor de praktijk houdt dit in dat het Schipholdossier niet alleen over aantallen vluchten gaat. Geluid, stikstof, luchtkwaliteit, gezondheid en natuur grijpen in elkaar en bepalen samen hoeveel ruimte er juridisch en maatschappelijk is voor groei. Wie rond de luchthaven plannen maakt, krijgt te maken met een besluitvorming waarin milieuruimte steeds nadrukkelijker de randvoorwaarde wordt.

Politieke keuze blijft onvermijdelijk

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zegt de aanbevelingen van de commissie zo goed mogelijk te willen opvolgen, binnen wat uitvoerbaar is. Tegelijk wil het kabinet het besluit over Schiphol zo snel mogelijk vaststellen, mede omdat de rechter duidelijkheid verlangt. Daarmee ontstaat spanning tussen snelheid en zorgvuldigheid.

De bescherming van omwonenden is volgens het ministerie uiteindelijk in hoge mate een politieke afweging. Dat is begrijpelijk, maar maakt een goede feitelijke basis des te belangrijker. Zonder controleerbare milieustudie wordt het moeilijker om belangen van luchtvaart, economie, gezondheid, woningbouw en leefomgeving overtuigend tegen elkaar af te wegen.

Schiphol blijft ruimtelijk risico

De discussie over Schiphol raakt veel meer dan de luchthaven zelf. Rond de luchthaven liggen woongebieden, werklocaties, infrastructuur, logistieke functies en toekomstige ontwikkellocaties die allemaal afhankelijk zijn van duidelijke milieukaders. Als die kaders onzeker blijven, wordt het lastiger om investeringen, vergunningen en gebiedsplannen stevig te onderbouwen.

De kern is dat Schiphol voorlopig geen afgerond dossier is, maar een ruimtelijke risicofactor blijft. Zolang het milieueffectrapport niet overtuigend laat zien wat de gevolgen zijn voor geluid, gezondheid, natuur en luchtkwaliteit, blijft ook de voorspelbaarheid voor de omgeving beperkt. Juist in een regio waar elke vierkante meter onder druk staat, is die duidelijkheid onmisbaar.

Bron: fd.nl