Veiligheid bij extreme regen krijgt te weinig aandacht bij bouw

Veiligheidsrisico’s structureel onderschat

Extreme regen zorgt niet alleen voor natte voeten en schade, maar kan ook leiden tot serieuze veiligheidsproblemen. Toch wordt daar bij het ontwerpen en bouwen van woningen, ziekenhuizen en infrastructuur veel te weinig rekening mee gehouden. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een recent rapport naar aanleiding van drie recente casussen in Oost-Nederland.

Wat deze locaties gemeen hebben, is dat ze gebouwd zijn op plekken met een hoge watergevoeligheid. Denk aan lage liggingen of gebieden met een hoge grondwaterstand, waar regenwater niet snel genoeg weg kan stromen. De OVV stelt dat deze risico’s vaak niet of onvoldoende worden onderkend door opdrachtgevers, gebouweigenaren en bouwpartijen.

Water op spoedeisende hulp en stroomuitval door regen

De gevolgen kunnen ernstig zijn, zoals bleek uit het onderzoek. In Doetinchem zorgde hevige regenval ervoor dat water de spoedeisende hulp van het Slingelandziekenhuis binnendrong. Die was urenlang onbereikbaar. In Nijverdal leidde opkomend grondwater tot kortsluiting in een stroomverdeelstation, waardoor 11.000 huishoudens zonder stroom kwamen te zitten. En in Enschede liepen tachtig woningen onder water, met zulke ernstige schade dat veel woningen niet worden hersteld.

Volgens de OVV zijn deze gebeurtenissen geen uitzonderingen. Door klimaatverandering neemt de kans op extreme regenbuien toe, terwijl veel locaties onvoldoende voorbereid zijn. Dat komt deels doordat overheden weliswaar beleid hebben voor klimaatadaptatie, maar dat beleid vaak te abstract is. Begrippen als “waterrobuust” en “klimaatbestendig” zijn voor bouwpartijen te vaag om echt mee te werken.

Beleid mist concrete normen en eisen

Hoewel veel gemeenten erkennen dat factoren als verstening, rioolcapaciteit en geografie risico’s met zich meebrengen, ontbreekt het in het beleid vaak aan concrete veiligheidsdoelen. Aspecten zoals de impact op fysieke en mentale gezondheid, verstoring van zorgdiensten of schade aan infrastructuur worden zelden expliciet meegenomen.

De OVV pleit dan ook voor duidelijke minimumeisen en heldere normen voor klimaatbestendigheid bij de bouw van woningen, zorginstellingen en vitale infrastructuur. Niet alleen de overheid moet hierin een rol spelen, ook opdrachtgevers zoals woningcorporaties en netbeheerders moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Locatie- en gebouwspecifieke risico-inventarisaties zouden standaard onderdeel moeten zijn van het bouwproces.

Urgente noodzaak tot actie

De OVV benadrukt dat er in Nederland zo’n 47 wijken zijn met een vergelijkbaar risicoprofiel als de overstroomde wijk in Enschede. Zonder extra maatregelen is herhaling slechts een kwestie van tijd. Koepelorganisatie Aedes noemt het terecht dat er nu aandacht komt voor dit onderwerp en wil onderzoeken hoe zij dit in hun werk kunnen integreren.

De oproep is duidelijk: waterveiligheid moet vanaf het allereerste ontwerp op tafel liggen, zeker nu het klimaat ons steeds vaker op de proef stelt.

Bron: cobouw.nl