Sociale woningbouw in zwaar weer door miljardenkloof bij corporaties

Waarschuwing van de toezichthouder

De plannen voor sociale woningbouw lopen groot gevaar. De Autoriteit woningcorporaties (Aw) slaat alarm in haar jaarlijkse sectorrapport: zonder ingrijpen ontstaat er binnen enkele jaren een tekort van maar liefst €19 miljard. Dat zou betekenen dat corporaties ruim 43.000 geplande sociale huurwoningen niet meer kunnen realiseren.

De financiële druk op woningcorporaties is al langer voelbaar. Branchevereniging Aedes drong eerder deze maand nog aan op een beleidswijziging, zoals het afschaffen van de winstbelasting voor corporaties. Nu schaart ook de toezichthouder zich achter deze oproep. De boodschap is helder: zonder extra steun of aanpassingen in het huurbeleid zullen de afspraken met het Rijk over nieuwbouwdoelen vanaf 2028 niet haalbaar zijn.

Verplichtingen botsen met de realiteit

Sinds de afschaffing van de verhuurdersheffing in 2022 zijn er stevige prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties. Tot 2034 moeten zij gezamenlijk zo’n €115 miljard investeren in nieuwbouw. Maar uit de nieuwste berekeningen blijkt dat er een gat van €19,4 miljard dreigt, wat de bouwdoelen ernstig onder druk zet.

De oorzaken zijn fors: stijgende bouw- en onderhoudskosten, en een rente die de afgelopen jaren flink omhoog is geschoten. Onderhoud is sinds 2020 zelfs met 65% duurder geworden. Tegelijkertijd zijn de huren relatief achtergebleven bij de inflatie.

Ruimte voor huurverhoging als oplossing?

Volgens de Aw is een beperkte huurverhoging noodzakelijk om de investeringsruimte te verruimen. Zo zou een jaarlijkse verhoging van slechts 0,5% bovenop de huidige afspraken al een verschil van meer dan €8 miljard kunnen maken.

Minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting erkent de ernst van de situatie, maar schuift de bal door naar een nieuw kabinet. Zij laat weten dat er aanvullend onafhankelijk onderzoek komt naar een duurzaam verdienmodel voor woningcorporaties.

Grond wordt schaars én duur

Alsof de financiële uitdagingen nog niet genoeg zijn, komt er een ander probleem bij: schaarste aan geschikte bouwlocaties. Vanaf 2030 verwacht de toezichthouder dat de helft van de geplande nieuwbouw geen bouwgrond heeft. De hoge grondprijzen en de afhankelijkheid van commerciële partijen vormen daarbij grote obstakels.

Corporaties wijzen bovendien al jaren op een ander knelpunt: de vennootschapsbelasting die zij sinds 2008 moeten betalen. Vooral de beperking op renteaftrek sinds 2019 knaagt stevig aan hun financiële ruimte, waardoor zij minder kunnen investeren.

Bron: fd.nl