Wkb twee jaar later: bouwkwaliteit in de lift

Nu de Wkb twee jaar van kracht is, durft toezichthouder TloKB te stellen dat het nieuwe stelsel werkt. Het resultaat is een duidelijke verbetering van de bouwkwaliteit. Toch merken gemeenten, kwaliteitsborgers en de TloKB zelf dat er nog enkele aandachtspunten zijn die moeten worden opgepakt.

Het jaar 2024 diende vooral als opstartjaar voor de Wkb, met nog beperkte bouwmeldingen. In 2025 kwam echter een realistischer beeld naar voren: er werden 5.126 bouwmeldingen gedaan voor nieuwbouwprojecten in gevolgklasse 1, waaronder voornamelijk grondgebonden woningen, kleine appartementen en eenvoudige bouwwerken zoals kleine bruggen. Ter vergelijking: in 2024 waren dat er slechts 1.446. Samen tellen deze projecten 13.514 bouwwerken, tegenover 4.645 in 2024. Vrijwel alle gemeenten ontvingen het afgelopen jaar ten minste één bouwmelding.

Toezicht en inspecties

De TloKB controleert steekproefsgewijs bouwplaatsen om beter zicht te krijgen op de bouwkwaliteit. Hierbij worden bouwtechnische eisen op het gebied van veiligheid, gezondheid, duurzaamheid, bruikbaarheid, toegankelijkheid en installaties nauwlettend gevolgd. In 2025 inspecteerden de TloKB-inspecteurs 89 bouwplaatsen, goed voor 931 bouwwerken.

De inspecties laten zien dat de aanwezigheid van de kwaliteitsborger een meetbaar effect heeft. Zonder bemoeienis van de kwaliteitsborger voldeed 39 procent van de projecten direct aan de bouwtechnische eisen. Met de kwaliteitsborger steeg dit tot ruim 60 procent. Kwaliteitsborgers signaleren vaak gebreken en laten deze herstellen door de aannemer, waardoor de uiteindelijke bouwkwaliteit omhoog gaat. Toch voldeed ruim 39 procent van de projecten nog niet volledig aan de eisen, bijvoorbeeld door problemen met constructieve veiligheid, onvoldoende aansluiting van prefab funderingsbalken of te hoge drempels bij hoofdingangen.

Hobbeltjes in het stelsel

Volgens TloKB-voorzitter Yvonne van Mastrigt werkt het stelsel, maar er zijn nog wel wat “hobbeltjes” die genomen moeten worden. Een belangrijke verbetering is het sluiten van de informatieketen. Momenteel verloopt een bouwmelding via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) naar de gemeente en vervolgens via instrumentaanbieders en kwaliteitsborgers naar de TloKB. Dit kan leiden tot vergissingen, fouten of zelfs fraude. Directe doormelding vanuit het DSO kan dit voorkomen en het toezicht verbeteren.

Daarnaast is er nog veel verwarring over verantwoordelijkheden. Soms is onduidelijk welke partij aansprakelijk is voor een bepaald aspect: de gemeente, de kwaliteitsborger of de TloKB. Deze onduidelijkheid kan leiden tot wantrouwen en vertragingen. Tijdens een recent congres kwamen voorbeelden naar voren van zowel kwaliteitsborgers als gemeenteambtenaren die tegen elkaar aanlopen, wat de oplevering van projecten onder druk kan zetten.

Zoeken naar balans

TloKB-bestuurslid Paulus Janssen benadrukte tijdens een paneldiscussie dat het belangrijk is om reëel te blijven over de Wkb. Een grootschalige stelselwijziging heeft tijd nodig om volledig te landen. Het gefaseerd invoeren van de wet, te beginnen met bouwwerken in gevolgklasse 1, biedt de mogelijkheid om ervaring op te doen. De echte uitdagingen liggen nog in gevolgklasse 2 en 3, en bij renovatie en verbouwing, waar nog flinke stappen te maken zijn.

Bron: fd.nl