Tekort dreigt voor woningcorporaties vanaf 2030

Hogere investeringen stuiten op grenzen van geld en ruimte

Woningcorporaties hebben in 2025 flink geïnvesteerd in nieuwbouw en verduurzaming, maar de grens van wat financieel en ruimtelijk haalbaar is, komt snel in zicht. Volgens de Autoriteit woningcorporaties (Aw) is het onzeker of de afspraken uit de Nationale Prestatieafspraken vanaf 2030 nog haalbaar zijn zonder “ingrijpende maatregelen”.

Het gaat onder meer om de verplichting dat vanaf 2030 jaarlijks 30.000 sociale huurwoningen en 5.000 middenhuurwoningen gerealiseerd moeten worden. Dit aandeel is eind 2024 vastgelegd op minimaal 30% van de totale nieuwbouw. Maar zonder extra bouwlocaties en voldoende financiële ruimte, zijn deze doelen moeilijk vol te houden.

Grond in commerciële handen belemmert tempo

Een knelpunt dat steeds zichtbaarder wordt, is het gebrek aan beschikbare en betaalbare bouwgrond. Vanaf 2028 verwacht de toezichthouder dat dit tot grote problemen leidt. Veel geschikte locaties zijn in handen van marktpartijen die commerciële prijzen hanteren. Voor corporaties, die onder de kostprijs bouwen, maakt dat verwerving lastig.

Tegelijkertijd wordt er voortgang geboekt in verduurzaming. Corporaties liepen voorop in het isoleren van hun bezit. Het aantal woningen met energielabel A of hoger steeg flink, terwijl het aantal woningen met de slechtste labels E, F en G met ruim 15.000 afnam. Eind 2025 had bijna de helft van de 2,4 miljoen corporatiewoningen het energielabel A of beter.

Explosieve kostenstijgingen ondermijnen slagkracht

Ondanks de voortgang vreten de stijgende kosten aan de investeringsruimte. Corporaties gaven in 2025 ruim €11,7 miljard uit aan onderhoud en verduurzaming – een stijging van 65% ten opzichte van 2020. Dat komt neer op bijna €5.000 per woning. Waar deze kostenexplosie precies vandaan komt, is nog onduidelijk. De Aw roept op tot nader onderzoek.

Zonder een oplossing voor deze stijgende uitgaven dreigt een situatie waarin plannen moeten worden teruggeschroefd, terwijl de maatschappelijke druk om te bouwen juist toeneemt.

Drie scenario’s voor het nieuwe kabinet

De toezichthouder doet drie suggesties om het evenwicht tussen kosten en ambities te herstellen. Allereerst kunnen huren worden verhoogd, zodat de opbrengsten beter in verhouding staan tot de stijgende bouwkosten. Die optie ligt echter politiek en maatschappelijk gevoelig, zeker gezien de recent vastgelegde inflatiekoppeling van de jaarlijkse huurverhoging.

Een tweede optie is het bieden van fiscale voordelen of subsidies. Vooral de winstbelasting is corporaties al langer een doorn in het oog, omdat zij zonder winstoogmerk opereren en toch belasting afdragen.

Tot slot kan de politiek besluiten om de ambities bij te stellen. Dat betekent concreet: minder woningen bouwen. De Aw noemt dit een optie, maar wijst ook op de urgentie van de woningopgave.

Dringend, maar geen reden tot stilstand

De Autoriteit woningcorporaties benadrukt dat de sector niet mag stilvallen. De opgave is groot, maar er is nog financiële ruimte om te blijven bouwen. De oproep aan corporaties is dan ook om vooral door te gaan met plannen maken en investeren in nieuwbouw, duurzaamheid en leefbaarheid. Het is nu aan het volgende kabinet om de voorwaarden daarvoor structureel te verbeteren.

Bron: nrc.nl