PBL: kabinet moet kiezen bij schaarse ruimte in Nederland

Meer plannen dan ruimte

De druk op de beschikbare ruimte in Nederland neemt toe. Dat concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een kritisch advies over de Ontwerpnota Ruimte. Deze nota vormt de opmaat naar de definitieve Nota Ruimte, waarin staat hoe Nederland de komende decennia wordt ingericht.

Hoewel het PBL erkent dat de Ontwerpnota een goed begin is, mist het plan volgens de onderzoekers scherpe keuzes. Er wordt nog altijd meer ruimte geclaimd dan beschikbaar is, met ambities op het gebied van wonen, energie, defensie en bedrijvigheid die elkaar in de weg kunnen zitten. Het kabinet moet volgens het planbureau duidelijke prioriteiten stellen en erkennen dat sommige keuzes ten koste gaan van andere belangen.

Efficiënter ruimtegebruik nodig

Volgens het PBL wordt te weinig nagedacht over de vraag of het ook met minder kan. Niet elk ruimtevraagstuk hoeft met uitbreiding te worden opgelost. De onderzoekers pleiten voor een efficiëntere benutting van bestaande ruimte, waarbij beter wordt onderbouwd wanneer uitbreiding echt noodzakelijk is.

Daarbij ontbreekt in de huidige nota op sommige punten de samenhang. Zo worden nieuwe woonwijken gepland op plekken waar weinig voorzieningen zijn, terwijl woningbouw juist gebaat is bij nabijheid van werk, recreatie en infrastructuur. Ook de relatie tussen energievoorziening en ruimtelijke plannen wordt onvoldoende uitgewerkt.

Landbouw en natuur onder druk

De toevoeging van landbouw als prioriteit in het ruimtelijk beleid roept vragen op bij het PBL. De uitzonderingspositie die landbouw geniet onder de huidige minister Keijzer lijkt op gespannen voet te staan met de noodzaak om natuurgebieden uit te breiden.

Het planbureau betwijfelt of de Europese natuurdoelen haalbaar zijn zonder in te grijpen in het agrarisch grondgebruik. Alleen inzetten op natuurvriendelijke landbouw op bestaande grond is volgens hen onvoldoende. Er zal meer ruimte vrijgemaakt moeten worden voor echte natuur.

Water en bodem verdienen serieuze aandacht

Opvallend is ook de kritiek op het gebrek aan aandacht voor bodem- en waterkwaliteit. Terwijl deze thema’s eerder nog als sturend uitgangspunt werden benoemd, lijkt dit in de huidige nota naar de achtergrond verdwenen. Volgens het PBL is juist nu nodig dat bij ruimtelijke plannen water en bodem opnieuw leidend worden gemaakt.

De versoepeling van regels onder het demissionaire kabinet – waaronder het loslaten van lokale verplichtingen om eerst binnenstedelijk te bouwen – maakt de uitdaging alleen maar groter. Duidelijke, onderbouwde keuzes zijn volgens het PBL onmisbaar om Nederland ruimtelijk toekomstbestendig in te richten.

Bron: nrc.nl