Netbewust bouwen als nieuwe norm bij netcongestie

Netcongestie zet woningbouw onder druk

Bouwen is niet langer vanzelfsprekend nu het elektriciteitsnet op meerdere plekken tegen zijn grenzen aanloopt. In Utrecht, Gelderland en Flevoland is zelfs sprake van code zwart: nieuwe huishoudens dreigen geen aansluiting meer te krijgen. Netcongestie raakt daarmee rechtstreeks de woningbouw en gebiedsontwikkeling.

De drie provincies willen daarom netbewust bouwen tot norm verheffen. In hun omgevingsverordeningen wordt een grens gesteld aan de maximale piekbelasting van nieuwe projecten. Het uitgangspunt is helder: de beschikbare netcapaciteit moet slimmer worden benut. Dat vraagt niet alleen om beleidskeuzes, maar ook om technologische innovatie.

Gevelzonnepanelen als oplossing voor lokale energieopwekking

Een van de innovaties die inspeelt op netbewust bouwen is de inzet van zonnepanelen in gevels. Waar daken van hoogbouw vaak al vol liggen met installaties, bieden gevels een groot onbenut oppervlak. Door oost-, west- en zuidgevels te benutten, ontstaat een gelijkmatiger opwekkingsprofiel.

Gevel-PV kan tot twee keer zoveel oppervlak benutten als een dak en zorgt ervoor dat een groter deel van de opgewekte energie direct in het gebouw wordt gebruikt. Dat vermindert zowel afname- als invoedingscongestie. Dankzij kleurtechnologie kunnen deze panelen bovendien esthetisch worden geïntegreerd in het ontwerp, waardoor zij functioneren als volwaardig gevelmateriaal.

Niet elk gebouw leent zich hiervoor. Vooral bij rijwoningen is het beschikbare geveloppervlak beperkter. Daar verschuift de aandacht naar een andere sleutel: slim energiemanagement.

Smart energiemanagement voorkomt netverzwaring

Met slimme hardware en software kan het energieverbruik binnen een woning actief worden gestuurd. Een zogeheten netmanager bewaakt het totale vermogen en schakelt apparaten zoals warmtepompen tijdelijk uit wanneer een vooraf ingestelde grens wordt overschreden. Zodra er weer ruimte is, worden ze automatisch ingeschakeld.

Die aanpak maakt het mogelijk om woningen met een 1-fasenaansluiting toch te voorzien van duurzame installaties, zonder directe netverzwaring. In projecten waar anders een zwaardere aansluiting nodig zou zijn, kan zo toch worden gebouwd of verduurzaamd binnen de bestaande infrastructuur.

Het vermijden van netverzwaring scheelt niet alleen kosten, maar ook tijd. Projecten lopen gemiddeld drie tot vijf jaar vertraging op wanneer eerst het elektriciteitsnet moet worden uitgebreid. Door energieverbruik binnen afgesproken limieten te houden, ontstaat ruimte om meer woningen binnen hetzelfde energiebudget te realiseren.

Wijkgerichte energieopslag en lokale uitwisseling

Een volgende stap in netbewust bouwen is het koppelen van apparaten op wijkniveau. Via slimme software worden warmtepompen, laadpalen en zonnepanelen met elkaar verbonden. Het systeem bewaakt continu vraag en aanbod en verschuift verbruik waar mogelijk.

Bij een overschot aan zonnestroom kan energie bijvoorbeeld eerst worden benut voor het laden van elektrische auto’s of het tijdelijk opslaan van warmte in een warmtepomp. Zo fungeert het gebouw deels als batterij en wordt minder stroom teruggeleverd aan het net.

Interessant is dat sommige systemen zelfs energie-uitwisseling tussen buren mogelijk maken. Juridisch is dat nog een grijs gebied, omdat duidelijke regelgeving voor energie delen ontbreekt. Toch ontstaan creatieve oplossingen, waarbij bewoners financieel worden beloond voor het lokaal beschikbaar stellen van hun energie.

Netbewust bouwen als randvoorwaarde voor gebiedsontwikkeling

De beweging richting netbewust bouwen markeert een fundamentele verschuiving in gebiedsontwikkeling. Waar energievoorziening voorheen een vanzelfsprekende randvoorwaarde was, wordt zij nu een sturend principe in ontwerp en realisatie.

Door al in de planfase rekening te houden met maximale piekbelasting, lokale opwekking en slimme aansturing, kan woningbouw doorgaan ondanks netcongestie. Dat vraagt om integrale samenwerking tussen ontwikkelaars, installateurs, gemeenten en netbeheerders.

De innovaties laten zien dat techniek veel mogelijk maakt. De vraag is niet langer of netbewust bouwen nodig is, maar hoe snel het de standaard wordt in nieuwe projecten.

Bron: cobouw.nl