Woningbouwplannen genoeg maar realisatie blijft achter

Woningbouwplannen ruim voldoende op papier

Op papier lijkt Nederland geen gebrek te hebben aan woningbouwplannen. Gemeenten hebben gezamenlijk plannen ontwikkeld die ruim voldoende zijn om de ambitie van meer dan 100.000 nieuwe woningen per jaar te realiseren. In totaal gaat het om ruim 932.000 woningen die tussen 2025 en 2030 op de planning staan.

Dat aantal ligt zelfs aanzienlijk hoger dan de afspraken die eerder zijn vastgelegd in de woondeals. Daarmee lijkt de kwantitatieve opgave haalbaar. Toch zit de uitdaging niet in het aantal plannen, maar in de mate waarin deze daadwerkelijk tot uitvoering komen.

Harde woningbouwplannen blijven achter bij ambities

Van alle geplande woningen is minder dan de helft daadwerkelijk juridisch verankerd. Slechts voor ongeveer 441.900 woningen zijn de plannen zogeheten ‘hard’, wat betekent dat er een vergunning is aangevraagd en planologische procedures grotendeels zijn afgerond.

Zelfs binnen deze categorie is er nog geen volledige zekerheid. Externe factoren zoals netcongestie, stikstofbeperkingen en capaciteitsproblemen kunnen de realisatie alsnog vertragen. Daarmee blijft de feitelijke oplevering onzeker, ondanks vergevorderde planvorming.

Verschillen tussen gemeenten in woningbouwplanning groot

De mate waarin woningbouwplannen zijn uitgewerkt verschilt sterk per regio. Waar sommige provincies een groot deel van hun plannen al hebben vastgelegd, lopen andere duidelijk achter. Dit verschil zorgt voor een ongelijk speelveld en maakt het lastig om landelijk tempo te houden.

In provincies als Friesland en Limburg is een groot deel van de plannen al concreet, terwijl andere regio’s nog volop bezig zijn met het doorlopen van procedures. Dat betekent dat de realisatie van woningen in Nederland steeds afhankelijker wordt van lokale voortgang en bestuurlijke slagkracht.

Versnellen woningbouw vraagt om harde plancapaciteit

Volgens woonminister Boekholt O’Sullivan ligt de sleutel in het versneld ‘hard’ maken van plannen. Dat betekent dat gemeenten sneller door planologische procedures moeten en eerder zekerheid moeten creëren over uitvoerbaarheid.

Daarmee verschuift de aandacht van het maken van plannen naar het daadwerkelijk realiseren ervan. Het vraagt om een andere focus, waarbij risico’s eerder in beeld worden gebracht en knelpunten sneller worden opgelost.

Betaalbaarheid woningbouw grotendeels op koers

Opvallend is dat de verdeling van woningen over prijscategorieën grotendeels in lijn ligt met de beleidsdoelen. Ongeveer een derde van de geplande woningen valt in de sociale huursector, terwijl ook middenhuur en betaalbare koop een substantieel aandeel hebben.

Toch blijft het vrije segment domineren, met name in de koopsector. Het aandeel dure huurwoningen blijft relatief beperkt. Dit wijst erop dat de betaalbaarheidsdoelen in de planvorming worden meegenomen, maar dat de uiteindelijke marktdynamiek bepalend blijft voor de realisatie.

Realiteit woningbouw blijft afhankelijk van externe factoren

Hoewel de plancapaciteit op orde lijkt, is de uitvoering sterk afhankelijk van factoren buiten de directe invloed van gemeenten. Netcongestie, stijgende bouwkosten en beperkte capaciteit in de bouwsector blijven belangrijke risico’s.

Hierdoor ontstaat een spanningsveld tussen ambitie en haalbaarheid. De komende jaren zal moeten blijken in hoeverre de bestaande plannen daadwerkelijk kunnen worden omgezet in gerealiseerde woningen en of de doelstellingen overeind blijven.

Bron: fd.nl