Nieuwe regels stroomnet zetten woningbouw onder druk

Woningbouw en netcongestie botsen steeds vaker

De invoering van nieuwe voorrangsregels voor aansluitingen op het elektriciteitsnet zorgt voor groeiende onrust bij gemeenten. Waar woningbouwprojecten al langer te maken hebben met netcongestie, lijkt de situatie nu verder te verscherpen. Inmiddels staat een aanzienlijk deel van de geplande woningbouw onder druk, doordat ook kleinverbruikers niet langer vanzelfsprekend een aansluiting krijgen.

De veranderingen komen voort uit het nieuwe prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), dat sinds begin dit jaar door netbeheerders wordt toegepast. In gebieden waar het stroomnet vol zit, bepaalt niet langer de volgorde van aanvragen wie wordt aangesloten, maar de maatschappelijke waarde van een project.

Nieuwe prioritering verandert speelveld vastgoedontwikkeling

Met het verdwijnen van het principe ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ verandert de dynamiek in gebiedsontwikkeling ingrijpend. Projecten die bijdragen aan het verminderen van netcongestie krijgen voorrang, gevolgd door vitale functies zoals zorg en infrastructuur. Woningbouw valt weliswaar onder de categorie basisbehoeften, maar komt pas later in de prioritering aan bod.

Voor ontwikkelaars en gemeenten betekent dit dat zij eerder in het proces moeten aantonen waarom een project maatschappelijk relevant is. Daarnaast moeten zij in een vroeg stadium capaciteit aanvragen, vaak nog voordat plannen concreet zijn uitgewerkt.

Kleinverbruikers niet langer vanzelfsprekend aangesloten

Een belangrijke verandering is dat ook kleinverbruikers, zoals huishoudens, niet meer automatisch verzekerd zijn van een aansluiting. Waar netbeheerders eerder capaciteit reserveerden voor deze groep, is die ruimte in veel regio’s inmiddels verdwenen.

Dit heeft directe gevolgen voor woningbouwprojecten, die traditioneel juist onder deze categorie vallen. Gemeenten zien hierdoor een groeiend risico dat projecten vertragen of zelfs stilvallen, ondanks de grote vraag naar nieuwe woningen.

Aansluitstop dreigt in meerdere provincies

De druk op het elektriciteitsnet is in sommige delen van Nederland zo groot dat een volledige aansluitstop dichterbij komt. In provincies als Utrecht, Flevoland en Gelderland is de maximale capaciteit inmiddels bereikt, waardoor nieuwe aanvragen nauwelijks nog gehonoreerd kunnen worden.

Ook buiten deze regio’s nemen de zorgen toe. Gemeenten verwachten dat een aanzienlijk deel van de woningbouwplannen vertraging oploopt of niet doorgaat. Tegelijkertijd komen ook verduurzamingsopgaven in de knel, omdat deze vrijwel altijd afhankelijk zijn van extra netcapaciteit.

Gemeenten krijgen grotere rol en meer verantwoordelijkheid

Opvallend is dat de verantwoordelijkheid voor het aanvragen van netcapaciteit steeds meer bij gemeenten komt te liggen. Zij moeten niet alleen prioriteiten stellen, maar ook onderbouwen waarom een project recht heeft op een plek in de wachtrij.

Daarnaast wordt van gemeenten verwacht dat zij vooruitkijken naar hun bouwplannen voor de komende tien jaar. Deze inventarisatie moet netbeheerders helpen om beter te bepalen waar en wanneer investeringen in netverzwaring nodig zijn. In de praktijk blijkt dit echter een complexe opgave, mede doordat deze rol relatief nieuw is.

Onzekerheid over kosten en risico’s neemt toe

Het eerder aanvragen van netcapaciteit moet vertragingen beperken, maar brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Wanneer een project uiteindelijk niet doorgaat, is nog onduidelijk wie opdraait voor de gemaakte kosten. Deze onzekerheid maakt het voor zowel gemeenten als ontwikkelaars lastiger om strategische keuzes te maken.

Tegelijkertijd zorgt het prioriteringskader voor een versnippering binnen projecten. Zo kan het voorkomen dat woningen wel een aansluiting krijgen, maar ondersteunende voorzieningen zoals winkels, laadpalen of horeca achterblijven. Dit zet de samenhang binnen gebiedsontwikkelingen onder druk.

Strengere eisen en netbewust bouwen nog geen oplossing

In reactie op de toenemende druk overwegen sommige provincies strengere eisen te stellen aan de energiebehoefte van nieuwbouwprojecten. Daarmee hopen zij meer ruimte te creëren op het overvolle net.

Toch biedt ook dit geen volledige oplossing. Het concept van netbewust bouwen, waarbij efficiënter wordt omgegaan met beschikbare capaciteit, is namelijk nog geen onderdeel van de huidige prioriteringsregels. Hierdoor leidt slimmer bouwen niet automatisch tot een betere positie in de wachtrij.

Bron: cobouw.nl