Circulair bouwen is geen toekomstmuziek meer. De Nederlandse overheid wil dat de bouweconomie in 2050 volledig circulair is. Dat vraagt nu al om andere keuzes in ontwerp, uitvoering, samenwerking, materiaalgebruik en beheer. De opleiding Circulair Bouwen helpt je om die omslag te begrijpen én te vertalen naar een praktische aanpak binnen je eigen organisatie.
Van ambitie naar aanpak
Grip op processen, regels en businessmodellen
Toepassen in de bouw- en vastgoedpraktijk
Waarom de opleiding Circulair Bouwen?
De route naar een circulaire bouweconomie is beschreven in de Transitieagenda Circulaire Bouweconomie. Maar tussen beleid en praktijk zit vaak nog een flinke stap.
Organisaties hebben daarom professionals nodig die circulaire ambities kunnen vertalen naar werkbare keuzes. Denk aan keuzes rond energie, grondstoffen, afvalproductie, samenwerking, productieprocessen en bouwprocessen.
Tijdens deze opleiding leer je hoe je de circulaire transitie beter begrijpt, bespreekbaar maakt en toepast in de dagelijkse praktijk van jouw organisatie.
Herken je dit?
Je ziet dat circulair bouwen steeds belangrijker wordt, maar zoekt naar manieren om circulaire ambities te vertalen naar concrete keuzes in processen, samenwerking, materialen, aanbestedingen en besluitvorming.
Wat leer je tijdens deze opleiding?
- Je krijgt inzicht in circulariteit, trends en de ontwikkeling naar een circulaire bouweconomie.
- Je verdiept je in systeemkunde, organisatiekunde en circulaire bouwprocessen.
- Je leert werken met analyse-instrumenten, financiële aspecten en businessmodellen.
- Je krijgt kennis van wet- en regelgeving en circulaire aanbestedingen.
- Je leert helder communiceren met opdrachtgevers, leveranciers, gezagdragers en andere stakeholders.
- Je leert circulaire keuzes onderbouwen en toepassen binnen je eigen organisatie.
Voor wie is deze opleiding bedoeld?
De opleiding Circulair Bouwen is bedoeld voor professionals die werken in een vastgoedgerelateerde omgeving, bijvoorbeeld in woningbouw, utiliteitsbouw of weg- en waterbouw.
Ook sluit de opleiding aan bij professionals van de Rijksoverheid, provinciale en gemeentelijke overheden, waterschappen, kennisinstellingen en managers uit de commerciële sector.
Daarnaast is de opleiding relevant voor onder meer architectenbureaus, advies- en ingenieursbureaus, aannemers, vastgoedorganisaties en woningcorporaties. Belangrijk is dat je kunt managen, ervaring hebt met vastgoed en beschikt over hbo+ denk- en werkniveau.
Van inzicht naar toepassing
Deze opleiding helpt je om circulair bouwen niet alleen als ambitie te zien, maar als concrete manier van werken. Je leert hoe je keuzes beter onderbouwt, belangen bespreekbaar maakt en samen met opdrachtgevers, leveranciers, gezagdragers en andere stakeholders stappen zet richting een circulaire bouwpraktijk.
Deelnemersbeoordeling
Beoordeeld met een 8,9
De opleiding Circulair Bouwen wordt door deelnemers gewaardeerd met een gemiddelde beoordeling van 8,9.
Modules binnen de opleiding
In deze module ontdek je waarom de huidige lineaire economie tekortschiet, ook wanneer recycling onderdeel is van het systeem. Je krijgt inzicht in de problemen die binnen dit systeem ontstaan, de impact op samenleving en milieu en waarom een bredere systeemverandering nodig is.
In de praktijk
Circulair bouwen vraagt om meer dan andere materialen of betere recycling. In de praktijk betekent het dat partijen anders moeten denken, organiseren en samenwerken. Daarom is het belangrijk om scherp te hebben wat circulariteit in de bouw betekent, welke afspraken daarbij horen en hoe je circulariteit meetbaar en toepasbaar maakt binnen het bouwproces.
Leerdoelen
- Inzicht in de problemen van de lineaire economie en de noodzaak van een systeemtransitie.
- Begrip van circulariteit in het bouwproces, inclusief definities, afspraken en meetmethoden.
- Herkenning van praktijkvoorbeelden waarin partijen circulair bouwen concreet toepassen.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Duurzaamheid |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 8 dagdelen |
| Losse prijs | €2380,- excl. BTW |
Circulair ontwerpen, biobased en modulair bouwen vragen om vooruitdenken in alle fasen van het bouwproces: van initiatief tot hergebruik in een volgende levenscyclus. In deze module ontdek je hoe hergebruik van materialen, materialenpaspoorten, biobased bouwmaterialen en modulair bouwen bijdragen aan een circulair bouwproces.
In de praktijk
Een circulair bouwproces vraagt om inzicht in de beschikbaarheid van gebruikte bouwmaterialen, de inzet van grondstoffenpaspoorten en de tools die hergebruik mogelijk maken. Je kijkt naar praktijkervaringen met materialenbanken, Material Driven Design en de beperkingen van retrofitting en laagwaardig hergebruik. Ook komt aan bod hoe Europees en nationaal beleid richting geeft aan de transitie naar een circulaire economie en hoe partijen in de bouwsector hier nu al invulling aan geven.
Leerdoelen
- Inzicht in hoe gebruikte materialen uit sloop- en renovatieprojecten beschikbaar komen voor hergebruik, inclusief de rol van grondstoffenpaspoorten en materialenbanken.
- Begrip van de mogelijkheden en beperkingen van hergebruik, retrofitting, modulair bouwen en biobased bouwmaterialen binnen een circulair bouwproces.
- Kennis van de principes van een circulaire economie, het overheidsbeleid rond de transitie en de manier waarop partijen in de bouw hier in de praktijk mee omgaan.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Circulair |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 4 dagdelen |
| Losse prijs | €1190,- excl. BTW |
De transitie naar een circulaire economie is in volle gang, maar de toepassing in de bouwpraktijk is nog complex. Wet- en regelgeving, onbekendheid in de sector en de organisatie van circulaire bouwketens spelen daarbij een belangrijke rol. In deze module ontdek je hoe de Nederlandse overheid toewerkt naar een volledig circulaire economie in 2050 en welke maatregelen daarbij centraal staan.
In de praktijk
Voor een circulair bouwproces zijn goed georganiseerde bouwketens onmisbaar. Dat geldt voor zowel de technische kringloop, waarin materialen hoogwaardig worden hergebruikt, als de biologische kringloop, waarin nagroeibare grondstoffen een rol spelen. Je kijkt naar de rol van Rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen, en hoe zij via beleid, samenwerking en monitoring richting geven aan de transitie. Ook komt aan bod waarom internationale samenwerking binnen de EU en daarbuiten belangrijk is.
Leerdoelen
- Inzicht in het ontstaan, de noodzaak en de complexiteit van circulaire bouwketens.
- Begrip van de doelen van de overheid rond de transitie naar een circulaire economie.
- Kennis van hoe overheden en andere actoren in de bouwketen hier in de praktijk vorm aan geven.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Duurzaamheid |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 4 dagdelen |
| Losse prijs | €1190,- excl. BTW |
Een circulair businessmodel draait om waarde creëren met producten, diensten en materialen die zo lang mogelijk meegaan. In deze module ontdek je hoe circulaire businessmodellen bijdragen aan minder afval, een langere levensduur van producten en maximaal hergebruik van grondstoffen.
In de praktijk
De financiering van circulaire projecten is vaak nog complex. Denk aan rendement, economisch risico, fiscaliteit, afschrijving, restwaarde, taxatie en verzekering. Want hoe waardeer je bijvoorbeeld een gebouw waarvan onderdelen een eigen restwaarde hebben? En hoe verzeker je hergebruikte onderdelen in een nieuw pand? In deze module kijk je naar de grenzen van het huidige financiële en accounting systeem en naar alternatieve financiële frameworks waarin ook ecologische en sociale waarde meetelt.
Leerdoelen
- Inzicht in waarom huidige financiële systemen tekortschieten binnen een circulaire economie.
- Begrip van circulaire businessmodellen en de rol van meervoudige waardecreatie.
- Kennis van hoe economische, ecologische en sociale waarden kunnen worden meegenomen in financiële frameworks.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Duurzaamheid |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 4 dagdelen |
| Losse prijs | €1190,- excl. BTW |
De transitie naar een circulair bouwproces vraagt om technische en organisatorische vernieuwing. In de praktijk kan dat gaan wringen met bestaande wet- en regelgeving. Denk aan modellen waarbij een leverancier eigenaar blijft van materialen en de opdrachtgever betaalt voor gebruik en onderhoud, zoals bij product-as-a-service. Technisch kan dat logisch zijn, maar juridisch ligt het vaak ingewikkelder.
In de praktijk
Circulaire initiatieven raken al snel aan juridische vragen over eigendom, gebruik, onderhoud, contractvorming en aanbesteding. Ook een circulaire uitvraag kan gevolgen hebben voor de manier waarop aanbestedingsprocedures worden ingericht. In deze module ontdek je tegen welke juridische beperkingen je kunt aanlopen, maar ook welke kansen de huidige wet- en regelgeving al biedt om circulair bouwen mogelijk te maken.
Leerdoelen
- Begrip van waarom bestaande wet- en regelgeving circulaire initiatieven in het bouwproces kan belemmeren.
- Inzicht in de juridische aandachtspunten rond eigendom, gebruik, onderhoud en product-as-a-service.
- Kennis van manieren om juridische en aanbestedingsrechtelijke hobbels bij circulair bouwen te overwinnen.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Duurzaamheid |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 2 dagdelen |
| Losse prijs | €595,- excl. BTW |
De transitie naar een circulair bouwproces vraagt om innovatie in de hele bouwsector. Digitale uitwisseling van data speelt daarbij een belangrijke rol, bijvoorbeeld bij het in kaart brengen van de bestaande gebouwde omgeving, het organiseren van logistiek en het mogelijk maken van industriële bouwprocessen.
In de praktijk
Digitalisering helpt om relevante data te verzamelen, op te slaan en te gebruiken binnen een circulair bouwproces. Denk aan BIM, augmented reality, virtual reality, drones en scanners voor het inventariseren van gebouwen en het ‘oogsten’ van materialen. In deze module ontdek je welke digitale randvoorwaarden en vaardigheden nodig zijn en waarom gedeelde standaarden belangrijk zijn voor verdere toepassing in de markt.
Leerdoelen
- Begrip van waarom digitale data-uitwisseling belangrijk is voor de transitie naar een circulair bouwproces.
- Inzicht in de rol van digitalisering, BIM, AR, VR, drones en scanners binnen circulair bouwen en renoveren.
- Kennis van de digitale randvoorwaarden, vaardigheden en standaarden die nodig zijn om circulair bouwen praktisch toepasbaar te maken.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Duurzaamheid |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 2 dagdelen |
| Losse prijs | €595,- excl. BTW |
De klimaatopgave, energietransitie en grondstoffentransitie vragen om fundamentele veranderingen in de samenleving. In deze module ontdek je waarom het realiseren van zulke systeembrede veranderingen een vak op zich is en hoe transitiemanagement helpt om van ambitie naar uitvoering te komen.
In de praktijk
Een circulaire economie ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om richting geven, aanjagen, bijsturen en samenwerken op verschillende maatschappelijke niveaus. In deze module kijk je wat een transitie precies inhoudt en welke stappen nodig zijn om een langdurig maatschappelijk veranderproces te organiseren.
Leerdoelen
- Begrip van wat nodig is om een langdurig maatschappelijk transformatieproces te bewerkstelligen, aan te jagen en bij te sturen.
- Inzicht in de verschillende stappen van de cyclus van transitiemanagement.
- Kennis van hoe transitiemanagement helpt om de circulaire economie van uitdaging naar uitvoering te brengen.
| Niveau | Hbo/wo |
| Vakgebied | (her)Ontwikkeling |
| Onderwerp | Duurzaamheid |
| Beleidsniveau | Tactisch |
| Duur | 2 dagdelen |
| Losse prijs | €595,- excl. BTW |
| Niveau | |
| Vakgebied | |
| Onderwerp | |
| Beleidsniveau | |
| Duur | 10 dagdelen |
Diploma
Nadat je de eindopdracht van de opleiding met een voldoende afgerond hebt (het opstellen van een strategisch beleidsplan en implementatieplan), ontvang je het diploma Circulair Bouwen.
Docenten
Ron van Wijk Cursusleider
Directeur - GFSC Consultants and Engineers BV en Instituut voor Circulair Bouwen
Ron is raadgevend ingenieur, docent, spreker en als transitiemanager gespecialiseerd in de energietransitie en de grondstoffentransitie.
Reinier de Nooij
Adviseur - Optimal Planet
Reinier is oprichter en eigenaar van Optimal Planet, dat een tool heeft ontwikkeld om circulair inkopen meetbaar te kunnen maken. Reinier was lid van het actieteam Meten van Circulariteit van Platform CB23.
Patrick Hoogenbosch
Sociaal ondernemer - Bluenomy
Patrick bouwt in de multiculturele wijk Spijkerkwartier binnen de gemeente Arnhem aan een circulaire wij(k)economie. Doel is om samen met de overheid, kennisinstellingen en bedrijven een duurzame woon-, werk- en leefomgeving te creëren met meer welzijn, verbondenheid en oog voor de natuur.
Tom Frantzen
Frantzen et al architecten
Tom is architect. Hij ontwerpt gebouwen waarbij kwaliteit boven kwantiteit gaat en waarbij hij veel waarde hecht aan de flexibiliteit van gebouwen zodat ze tot ver in de toekomst bruikbaar blijven. Tom heeft diverse architectonische prijzen gewonnen.
Michiel Susebeek
Solution Manager - Saint-Gobain Benelux
Michiel doet onderzoek naar de verbeteropgave van het vastgoed in Nederland en heeft een integrale aanpak ontwikkeld met concrete oplossingen en strategieën voor hogere prestaties in de praktijk
Jan de Jong
Projectleider bij kennisinstelling TNO
Jan onderzoekt binnen TNO hoe bestaande houten deuren kunnen worden hergebruikt en verwerkt tot nieuwe houtproducten. Dit doet hij in samenwerking met andere bedrijven (zoals de houtverwerker, timmerfabriek, deurenfabrikant, afvalverwerker en -sorteerder).
Mark Reinders
CEO HempFlax Group
Hempflax is een sociaal verantwoordelijke en ethische onderneming die teruggeeft aan de aarde door betaalbare, natuurlijke hennepproducten op de markt te brengen. Mark probeert hiermee een duurzaam alternatief te bieden in industriële toepassingen en trendy design.
Hennes de Ridder
Hoogleraar Ontwerpen - Technische Universiteit Delft
Hennes is pleitbezorger voor legolisering en industrialisatie van de bouw en het ontwerpen via parametrische kennismodellen.
Jos Lichtenberg
Hoogleraar Bouwinnovatie - Technische Universiteit Eindhoven (TU/e)
Jos is stichter van Slimbouwen, een industriële en circulaire bouwstrategie, en adviseert bedrijven met veranderen. Jos is mede-initiatiefnemer van het Living LAB 040, CurioCity for future living
Wouter van den Berg
Marketing & New Business Manager - Nebest
Wouter is gespecialiseerd in duurzame bouwtechnieken en werkt bij de afdeling Bouwkunde van het onafhankelijke ingenieurs-/adviesbureau Nebest
Pablo van den Bosch
Board Member Madaster Foundation - Madaster
Pablo is bestuurslid Stichting Madaster Foundation en promoot de ontwikkeling van materiaalpaspoorten voor bestaande en nieuwe panden
Atto Harsta
Atto Harstra is transitiestrateeg en innovatiemanager met een scherpe visie op de biobased bouweconomie. Hij jaagt de houtbouwrevolutie aan en verbindt pioniers die de bouwsector gezonder en duurzamer willen maken. Zijn missie: bouwen aan een leefomgeving waar gezond leven de standaard wordt.
Ramon Vissers
Sales & Advies bij Startblock BV
Ramon werkt aan ontwerp, ontwikkeling en bouw van houten woningen die fabrieksmatig worden gebouwd en emissieloos worden geassembleerd. Het gebruikte hout is PEFC-gecertificeerd en daarmee afkomstig uit duurzaam beheerde bossen.
Albert Dieke
Bidmanager NEG-IT Solutions
Albert levert tal van circulaire IT-oplossingen, IT-diensten en IT-devices om de levensduur van IT-devices te verlengen en de milieu-impact hiervan zo klein mogelijk te houden. Hieronder valt onder meer de inzet van refurbished hardware en proactief onderhoud.
Jean-Paul Tremio
Ondernemer in de circulaire economie en customer centricity
Jean-Paul ontwikkelde samen met EMMA safety footwear een circulaire werkschoencollectie, waaronder de eerste volledig recyclebare werkschoen met een langere gebruiksduur.
Arjan Schrauwen
Senior adviseur Duurzaamheid Rijksvastgoedbedrijf
Arjan adviseert het Rijksvastgoedbedrijf op het gebied van circulariteit, dat met zo’n 83.000 hectare grond en bijna 12 miljoen vierkante meter aan gebouwen over de meest diverse vastgoedportefeuille van het land beschikt.
Roel Tijssens
Vastgoedadviseur - PVM
Roel adviseert diverse organisaties over hoe zij het begrip circulariteit concreet en toepasbaar kunnen maken voor de praktijk. Gedreven stapelt hij bouwstenen tot fundamenten waarop torenhoge bouwambities kunnen resulteren in een verdere spreiding van zijn kreet: Circulariteit redt ons (bouw)bestaan! Roel is tevens Circulair bouwexpert bij provincie Noord-Holland.
Fanauw Hoppe
Ketenaanjager circulaire economie
Fanauw is strategisch adviseur in de bouwsector en gespecialiseerd in complexe programma’s en vraagstukken met focus op circulair bouwen, energie en klimaat. Hij is door de Provincie Noord-Holland aangesteld als ketenaanjager voor de Noord-Hollandse bouwsector.
Geert Dirkse
Senior sectorspecialist Bouw & Vastgoed - Rabobank Real Estate
Geert ondersteunt lokale Rabobank vestigingen bij grote en gecompliceerde kredietaanvragen voor (duurzame) vastgoedontwikkelaars en -beleggers en bouwbedrijven.
Ruud van der Stoop
Projectmanager Energie & Duurzaamheid
Ruud ondersteunt de interne Rabobank organisatie op het gebied van circulariteit en is mede opsteller van een intern ambitiedocument op dit gebied
Eric Leenderts
Accountant
Een van de hoofdprincipes in de Nederlandse en IFRS-verslagleggingsregels is dat de economische realiteit moet worden weergegeven. Eric laat zien dat de economische realiteit van een lineaire economie behoorlijk verschilt dan die van een circulaire economie en dat het dus tijd is voor andere verslaglegging
Rob Westerdijk
Directeur Organisatie-Kundig en Hogeschooldocent
Rob is een ervaren professional en heeft veel gewerkt in de hogere (onderwijs) sector. Hij is bekwaam in bedrijfsstrategie, organisatie- en managementontwikkeling, duurzaamheid / circulaire economie. Rob is een sterke professionele dienstverlener met een focus op strategie en circulaire economie.
Maarten-Jan Hoeve
Consultant - Sufficiency
Samen met Postgroei Nederland | Sufficiency ontdekt Maarten-Jan hoe hij bedrijven kan begeleiden om zich buiten de gebaande paden te (gaan) begeven. Om zo te kijken hoe ze meervoudige waarde kunnen creëren door minder materiaal te consumeren. Zo probeert hij samen met zijn collega's om de wereld een beetje mooier achter te laten.
Anton van den Heuvel
Advocaat en partner – Ploum Rotterdam Law Firm
Anton, voorzitter van het Team Bouw & Vastgoed en gespecialiseerd in het vastgoedrecht, gaat in op juridische middelen rondom verdienstelijking (opstal, erfpacht, huur) als ook op (aankomende) energielabel verplichtingen
Jolande van Loon
Notaris en partner - Ploum Rotterdam Law Firm
Jolande is een zeer ervaren notaris en daarbij gespecialiseerd in Bouw en Vastgoed en ondernemingsrecht. Zij gaat in op goederenrechtelijke mogelijkheden tot behoud van de eigendom van circulaire gebouwonderdelen.
Tjinta Terlien
Advocaat - Ploum Rotterdam Law Firm
Tjinta, advocaat op het gebied van Bouwrecht, Aanbestedingsrecht en Bouw- & Vastgoed, gaat in op de problematiek van duurzaam en circulair aanbesteden
Alexandra Danopoulos
Advocaat en Partner – Ploum Rotterdam Law Firm
Alexandra, advocaat op het gebied van Bestuursrecht, Energierecht, Vastgoedrecht, Europees recht, Afvalstoffenrecht, Milieurecht en Omgevingsrecht, gaat in op Circulair bouwen en de Omgevingswet
Aslihan Durmus
Advocaat– Ploum Rotterdam Law Firm
Aslihan, advocaat op het gebied van Omgevingsrecht en Milieurecht, Bestuursrecht en Vastgoedrecht, gaat in op Circulair bouwen en de Omgevingswet.
Geert de Nijs
Advocaat– Ploum Rotterdam Law Firm
Geert, advocaat op het gebied van M&A en energie, behandelt oplossingen voor netcongestie en behandelt daarbij een praktijkcasus over Energy-as-a-Service.
Maurits Hagemans
Onderzoeker Smart-ICT / PXL-Green & Tech - Hogeschool PXL
Maurits, onderzoeker aan de Hogeschool PXL in het onderzoeksdomein Augmented & Virtual Reality en digitalisering, gaat in op welke mogelijkheden deze technologieën kunnen hebben in een circulair bouwproces
Veerle Custers
Lead Researcher Duurzaam Wonen & Bouwen - Hogeschool PXL | Expertisecentrum Bouw en Industrie
Veerle is Innovatieve woonontwikkelaar, transitiecoach en ondernemer. Daarnaast is zij onderzoeker aan de Hogeschool PXL waarbij zij werkt aan de ontwikkeling van een innovatief en circulair bouw- en buurtconcept
Jeroen Coenders
Packhunt
Jeroen is mede oprichter van Packhunt, dat pionier is op het gebied van digitaal ontwerp, engineering, architectuur en technologie. Doel van Packhunt is om de bouwsector te verenigen om efficiënter en duurzamer te worden door middel van het delen van technologie en kennis.
Sara Wortelboer
Klimaatpsycholoog
Sara is oprichter van klimaatpsychologie.com, een groep van klimaatbewuste psychologen met expertise op het gebied van gedragsverandering en duurzaamheid. Zij houdt zich bezig met klimaatcommunicatie, breincommunicatie en klimaatgedrag.