Twee jaar na de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) heeft het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) de ervaringen op een rij gezet, in opdracht van Woningborg en SWK. De conclusie: het bouwtoezicht is gemiddeld beter geworden en het stelsel is nauwelijks duurder. Maar de onderzoekers zien ook punten waarop het stelsel nog niet robuust is.
Intensiever toezicht, beperkte meerkosten
Volgens het EIB is de kwaliteit van het bouwtoezicht “gemiddeld juist toegenomen”. De winst is kleiner bij grote aannemers en grote gemeenten. Kwaliteitsborgers deden in 2025 gemiddeld 2,4 bouwplaatsinspecties per bouwwerk; dat cijfer is volgens het rapport vertekend omdat ook lopende projecten meetellen. Of de bouwkwaliteit zelf verbetert, is nog niet empirisch vast te stellen. Verzekeraars zien nog geen duidelijke verandering in schadeclaims.
De kosten vallen mee. Bij een project van één woning valt het nieuwe stelsel ongeveer € 7.500 duurder uit dan het oude. Gemiddeld over alle woningen gaat het om circa € 50 per woning. De bouwleges lagen in 2025 gemiddeld € 2.500 per grondgebonden woning lager dan in 2023.
Waar het schuurt
Ongeveer twee derde van de gemeenten in een enquête van Binnenlands Bestuur ervaart regelmatig knelpunten bij bouwmeldingen. In meer dan de helft van de gevallen wordt een woning in gebruik genomen vóór de gereedmelding. De Toelatingsorganisatie kwaliteitsborging (TloKB) inspecteerde in 2025 bij 5% van de bouwwerken. Bij een derde van die inspecties vond zij een afwijking die de kwaliteitsborger niet had opgemerkt. Er werd één last onder dwangsom opgelegd.
Het EIB beveelt onder meer aan om minimumeisen te stellen aan het toezicht, kleine projecten risicogericht aan te pakken, het dossier te koppelen aan het DSO en een database met geaccepteerde gelijkwaardige oplossingen te maken. Uitbreiding naar verbouw en hogere gevolgklassen zou volgens de onderzoekers pas later moeten komen.
Wat betekent dit voor jou?
Gemeenten
- Maak afspraken over hoe je omgaat met ingebruikname vóór de gereedmelding.
- Leg vast welke informatie je uit het dossier bevoegd gezag wilt zien.
- Volg of minimumeisen voor het borgingsplan er komen.
Opdrachtgevers en corporaties
- Vraag het borgingsplan op en kijk hoe vaak er op de bouwplaats wordt gecontroleerd.
- Neem het dossier bevoegd gezag mee in je oplevering en beheerdossier.
- Houd rekening met hogere kosten bij kleine projecten.
Beheerders
- Gebruik het consumentendossier als startpunt voor je onderhoudsplanning.
- Controleer bij overdracht of de gereedmelding en verklaring compleet zijn.
- Verwacht voorlopig nog geen meetbaar effect op schadecijfers.
Bron: EIB, Evaluatie Wet kwaliteitsborging: Ervaringsfeiten van twee jaar Wkb (oktober 2026), in opdracht van Woningborg en SWK. Dit is een tussentijdse evaluatie; de definitieve evaluatie volgt later.