Het kabinet wil grondspeculatie afremmen en gemeenten minder vaak met tekorten laten zitten. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan (BZK) komt met een voorstel om de kosten van publieke voorzieningen, zoals wegen, groen en riolering, mee te nemen bij het bepalen van de inbrengwaarde van grond. Daarnaast bereidt het kabinet een rijksgrondbank voor.
Residuele grondwaarde als uitgangspunt
Het voorstel gaat uit van de residuele grondwaardemethode. Daarbij trek je van de verwachte opbrengsten van een project de kosten af, waaronder de publieke kosten. Wat overblijft, is de waarde van de grond. Omdat de publieke kosten volgens het voorstel al aan het begin meetellen, wil het kabinet voorkomen dat speculatie bij doorverkoop de grondprijs opdrijft en gemeenten met tekorten opzadelt. Ook wil de minister verduidelijken welke kosten gemeenten op de ontwikkelaar kunnen verhalen.
De maatregel komt voort uit het coalitieakkoord en de aangenomen motie-Grinwis. Volgens het ministerie heeft hij vooral effect op toekomstige woningbouwprojecten. Een overgangsregeling moet voorkomen dat lopende projecten worden ontregeld. De uitwerking gebeurt samen met de VNG, ontwikkelaars en taxateurs. Het is nog een voorstel en geen vastgesteld recht.
Grondbank in voorbereiding
Eerder, op 29 mei 2026, maakte het kabinet bekend een grondbank op te willen richten. Het Rijk gaat dan zelf grond kopen en een voorraad ruilgronden opbouwen voor woningbouw, energie en defensie. De huidige ruilgrondportefeuille van het Rijksvastgoedbedrijf van ongeveer 2.000 tot 2.500 hectare noemt het kabinet te klein en niet goed gespreid. Over organisatie en bekostiging volgt begin 2027 een definitief besluit.
Een verkenning van Stec Groep in opdracht van het ministerie adviseert een zuivere grondbank zonder ontwikkeltaken. Die zou klein moeten beginnen met bestaande rijksgronden en pas uitbreiden als dat effectief blijkt, met een revolverend fonds als financieringsmodel.
Wat betekent dit voor jou?
Voor gemeenten
- Bereid je voor op een andere manier van waarderen bij kostenverhaal.
- Houd de overgangsregeling in de gaten voor projecten die nu in voorbereiding zijn.
→Wil je weten hoe kostenverhaal werkt binnen de Omgevingswet? Cursus Omgevingsrecht ›
Voor ontwikkelaars
- Een te hoge aankoopprijs voor grond komt bij deze methode eerder voor eigen rekening.
- Neem publieke kosten vanaf het begin mee in je grondexploitatie.
→Een sluitende haalbaarheidsberekening maken? Opleiding Business Case voor Vastgoed- & Projectontwikkeling ›
Voor grondeigenaren en beleggers
- Houd er rekening mee dat speculatieve meerwaarde op grond minder vanzelfsprekend wordt.
- Volg de uitwerking van de grondbank, die op termijn ook als koper op de markt kan komen.
→De juridische kant van grond en ontwikkeling beter begrijpen? Opleiding Vastgoedrecht & Bouwrecht ›
Bronnen: Rijksoverheid, 26 oktober 2026, Rijksoverheid, 29 mei 2026 en Stec Groep, Verkenning van een landelijke integrale grondbank.