De versterking van Groningse woningen staat opnieuw onder druk nu in duizenden veiligheidsrapporten fouten zijn gevonden. Volgens de auteurs laat dit zien dat berekeningen alleen geen solide basis vormen voor beleid, zeker niet wanneer bewoners structureel te weinig worden gehoord.
28.000
woningen werden in Groningen beoordeeld op veiligheid aan de hand van berekeningen.
8.000
versterkingsrapporten bevatten volgens het Adviescollege Veiligheid Groningen fouten.
2015
is het moment waarop de versterkingsaanpak rond Groningse woningen op gang kwam.
Fouten raken vertrouwen
In Groningen is al jaren een omvangrijke versterkingsoperatie gaande voor woningen die zijn beschadigd door aardbevingen als gevolg van gaswinning. De veiligheid van duizenden woningen werd vastgelegd in rapporten, maar juist die rapporten blijken nu op grote schaal fouten te bevatten.
Volgens het Adviescollege Veiligheid Groningen gaat het onder meer om ernstige schade die niet is meegenomen en aannames in berekeningen die niet zijn gecontroleerd. In veel gevallen verandert de eindconclusie voor bewoners mogelijk niet, maar de schade aan het vertrouwen is groot.
Rekenen werd leidend
De auteurs stellen dat de kern van het probleem dieper ligt dan kwaliteitscontrole. Vanaf het begin van de versterkingsoperatie is veiligheid vooral benaderd als een technisch vraagstuk dat met modellen en berekeningen kon worden opgelost.
Op papier lijkt dat logisch: berekeningen kunnen beleid objectief maken. In de praktijk komt dit neer op een systeem waarin bewoners weinig invloed hebben, terwijl juist hun woningen, leefomgeving en gezondheid centraal staan.
De Groningse versterking laat zien dat technisch rekenen geen vertrouwen herstelt wanneer bewoners het gevoel houden dat er over hun huis wordt beslist zonder hen serieus te betrekken.
Onzekerheden maken cijfers kwetsbaar
Volgens Tom Postmes, Nienke Busscher en Aziza Zijlstra zijn veiligheidsberekeningen voor Groningse woningen nooit volledig solide te maken. De modellen zijn complex en hangen af van onzekere aannames over aardbevingsactiviteit, bodembeweging en bouwkundige staat.
Daarbij zijn zelfs de onderliggende feiten niet altijd stabiel gebleken. Zo bleek in 2019 dat de omvang van de bodembeweging gemiddeld twee keer groter was dan eerder geschat. Als de basis van berekeningen verschuift, verschuift ook het vertrouwen in de uitkomst.
Bewoners blijven te vaak buiten beeld
Dat bewoners structureel onvoldoende worden gehoord, noemen de auteurs extra problematisch. De parlementaire enquête naar de aardgaswinning wees dit drie jaar geleden al aan als centraal probleem, waarna politiek en bestuur beterschap beloofden.
Toch blijft de huidige aanpak bewonersinbreng naar de achtergrond drukken. Wanneer rekenuitkomsten allesbepalend zijn, wordt de ervaring van bewoners al snel gezien als storend of subjectief, terwijl die ervaring juist nodig is om tot uitvoerbare oplossingen te komen.
Wantrouwen tussen instanties
De versterkingsoperatie wordt niet alleen gehinderd door wantrouwen van bewoners, maar ook door wantrouwen tussen instanties, overheden en de NAM. Volgens de auteurs is dat al twaalf jaar een kernprobleem.
De berekeningen moesten ooit helpen om discussies over aantallen onveilige woningen en kosten te beslechten. Maar wanneer partijen elkaar niet vertrouwen, worden cijfers steeds opnieuw betwist en verandert een technisch rapport in een bestuurlijk strijdpunt.
Buurt voor buurt aan tafel
De auteurs pleiten voor een andere aanpak, waarin instanties buurt voor buurt met bewoners bepalen wat lokaal nodig is. Op die schaal kan de stem van bewoners zwaarder wegen en ontstaat meer ruimte voor het gesprek over schade, versterking en verduurzaming per locatie.
De Agenda voor Herstel sluit volgens hen aan bij die gedachte, omdat die inzet op een integrale aanpak. Toch kiezen instanties daar nog te weinig voor, terwijl zo’n lokale benadering juist beter kan aansluiten op de dagelijkse werkelijkheid van bewoners.
Versterking vraagt bestuurlijke moed
Voor de vastgoedpraktijk is de les dat veiligheid, herstel en woningkwaliteit niet alleen technisch zijn. Berekeningen zijn nuttig, maar worden kwetsbaar wanneer ze losraken van vertrouwen, bewonerskennis en uitvoerbaarheid.
De auteurs waarschuwen dat de versterkingsoperatie anders eindeloos kan uitdijen en verdere schade kan toebrengen aan welzijn en gezondheid. Het gevolg is dat Groningen niet nog meer rapporten nodig heeft als eindpunt, maar keuzes die samen met bewoners worden gemaakt.
Bron: nrc.nl