Het COA heeft in drie jaar tijd voor bijna €1,4 miljard aan opdrachten verstrekt zonder de Europese aanbestedingsregels volledig te volgen. De aanhoudende druk op de asielopvang leidt tot dure noodlocaties, contractuele problemen en een organisatie die steeds verder onder spanning komt te staan.
€1,4 miljard
opdrachten in drie jaar waarbij aanbestedingsregels niet volledig zijn gevolgd
€373,5 miljoen
onrechtmatige uitgaven in het afgelopen jaar
46%
van de alleenstaande minderjarige vreemdelingen verblijft in noodopvang
Noodopvang drijft kosten en risico’s op
Door het structurele tekort aan opvangplekken wijkt het COA steeds vaker uit naar tijdelijke voorzieningen zoals cruiseschepen, hotels, evenementenhallen en paviljoens. Juist deze noodopvang is relatief kostbaar en vraagt geregeld om snelle contractering van huisvesting, beveiliging en catering.
Een groot deel van de geconstateerde onrechtmatigheden komt volgens het COA voort uit oude overeenkomsten. In piekjaar 2024 ging het om €655,2 miljoen; in het afgelopen jaar daalde dat bedrag naar €373,5 miljoen. De cijfers laten zien hoe operationele noodzaak en formele aanbestedingsprocedures steeds vaker met elkaar botsen.
Bezetting boven de normale capaciteit
Waar het COA onder normale omstandigheden rekent met een bezettingsgraad van 94 procent, ligt die inmiddels boven de 100 procent. Daardoor delen bewoners vaker kamers en worden zelfs kantoorruimtes ingezet voor opvang. Tijdelijke voorzieningen die bedoeld zijn voor korte verblijven worden ondertussen maanden of soms jaren gebruikt.
De combinatie van capaciteitsgebrek en tijdsdruk maakt noodopvang niet alleen duurder, maar vergroot ook het risico op aanbestedingsfouten en langdurige afhankelijkheid van tijdelijke locaties.
Kinderen blijven lang in noodvoorzieningen
De druk heeft ook directe gevolgen voor bewoners. Van de alleenstaande minderjarige vreemdelingen verblijft 46 procent in de noodopvang. Op deze locaties ontbreken volgens het COA regelmatig passende begeleiding, onderwijs en psychische zorg. Personeelstekorten maken het bovendien moeilijk om voldoende gespecialiseerde medewerkers in te zetten.
Hulpverleners en medewerkers maken zich zorgen over jongeren die nauwelijks onderwijs volgen, lang op procedures wachten en veel tijd op straat doorbrengen. Voor een deel van de Syrische jongeren bestaat volgens betrokkenen een verhoogd risico op overlast en criminaliteit. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft hiervoor een speciale werkgroep ingesteld.
Organisatie zelf raakt verder belast
Ook intern neemt de druk toe. Het ziekteverzuim onder COA-medewerkers steeg in twee jaar van 7,9 naar 9,5 procent. Tegelijk blijft passende geestelijke gezondheidszorg voor kwetsbare asielzoekers beperkt beschikbaar. Daarmee wordt duidelijk dat het capaciteitstekort niet alleen een huisvestingsvraagstuk is, maar ook financiële, organisatorische en maatschappelijke gevolgen heeft.
Bron: nrc.nl