Biobased bouwen vraagt om meer dan hout alleen. Volgens Jasper van den Munckhof ligt de echte doorbraak in het verbinden van landbouw en bouw, zodat gebouwen CO₂ opslaan, bodems herstellen en nieuwe duurzame ketens economisch kunnen groeien.
10.000-15.000
woningen worden jaarlijks gesloopt in Nederland, tegenover een veel grotere nieuwbouwopgave.
100.000
nieuwe woningen per jaar vormen de ambitie waar de bouwsector mee te maken heeft.
30%
van de gebouwmassa kan in delen van de bouw volgens de visie minimaal biobased worden ingevuld.
Biobased bouwen vraagt om een regeneratieve economie
De bouwsector kan volgens Jasper van den Munckhof niet langer volstaan met het beperken van schade. Minder energieverbruik, betere isolatie en lagere uitstoot blijven belangrijk, maar de volgende stap is fundamenteler: een economie waarin bouwen actief bijdraagt aan herstel van natuur, bodem en klimaat.
Die benadering wordt vaak aangeduid als regeneratief bouwen. Daarbij draait het niet alleen om het verminderen van negatieve impact, maar ook om het toevoegen van positieve waarde. Gebouwen kunnen CO₂ opslaan, terwijl de teelt van biobased materialen kan bijdragen aan bodemherstel, biodiversiteit en verbetering van de waterkwaliteit.
Waarom hout alleen niet genoeg is
Hout speelt een belangrijke rol in duurzaam bouwen, maar volgens Van den Munckhof is het onvoldoende om de volledige bouwopgave te dragen. De reden is eenvoudig: hout groeit relatief langzaam, terwijl de vraag naar duurzame bouwmaterialen snel stijgt. Wie biobased bouwen wil opschalen, moet daarom breder kijken dan alleen bosbouw.
Landbouwgewassen bieden daarvoor een kansrijke route. Materialen uit gewassen kunnen sneller beschikbaar komen en tegelijk helpen om de landbouw te verduurzamen. Daarmee ontstaat een nieuwe koppeling tussen twee grote transities: de verduurzaming van de bouwsector en de omslag naar een landbouwsysteem dat minder afhankelijk is van kunstmest, bestrijdingsmiddelen en intensieve bodemuitputting.
Hergebruik, biobased en schonere materialen moeten samen optrekken
De verduurzaming van bouwmaterialen kent meerdere routes. Hergebruik van bestaande materialen blijft relevant, net als het schoner maken van traditionele materialen zoals beton en staal. Toch is circulariteit alleen niet voldoende om de materiaalvraag van de woningbouw op te vangen.
Nederland sloopt jaarlijks veel minder woningen dan het aantal woningen dat nodig is voor de nieuwbouwopgave. Daardoor kan hergebruik slechts een deel van de benodigde materialen leveren. In de praktijk zal de bouwsector dus ook nieuwe materiaalstromen nodig hebben. Biobased materialen kunnen daarin een veel grotere rol krijgen, zeker wanneer landbouw en bouwketen beter op elkaar worden afgestemd.
Biobased bouwen verschuift van niche naar strategische bouwpraktijk: wie nu ketens organiseert, kan straks sturen op CO₂-opslag, materiaalzekerheid en toekomstbestendige vastgoedwaarde.
De grootste uitdaging ligt niet meer in de techniek
Volgens Van den Munckhof zijn de belangrijkste technische en juridische belemmeringen voor biobased bouwen grotendeels weggenomen. In veel gevallen is het nu al mogelijk om een biobased woning te bouwen, soms tegen kosten die dicht bij traditionele bouw liggen. De echte uitdaging ligt inmiddels in de keten, de schaal en de economie.
Biobased grondstoffen uit de landbouw zijn vaak nog iets duurder dan conventionele alternatieven. Tegelijkertijd concurreren nieuwe ketens met gevestigde industrieën die jarenlang hebben kunnen profiteren van schaalgrootte, goedkope energie en bestaande infrastructuur. Daardoor vraagt opschaling niet alleen om ondernemerschap, maar ook om gerichte keuzes in beleid en financiering.
Politieke keuzes bepalen de snelheid van opschaling
De kern van de opgave is volgens Van den Munckhof dat overheid, bouwsector en landbouwsector gezamenlijk moeten kiezen. Nieuwe biobased ketens opbouwen en tegelijk de oude industriële logica volledig blijven beschermen, levert onvoldoende versnelling op. Er is industriepolitiek nodig die duurzame materiaalstromen gericht stimuleert.
Dat hoeft volgens deze visie niet altijd om enorme bedragen te gaan. Een relatief klein deel van beschikbare klimaat- en stikstofmiddelen kan al een grote impuls geven aan nieuwe ketens voor biobased bouwmaterialen. Instrumenten zijn er voldoende: niet-duurzame materialen zwaarder belasten, duurzame alternatieven stimuleren en vraag creëren via publieke en private opdrachtgevers.
Vooruitblik: bouwen aan een nieuwe keten
De schaarste aan duurzame energie maakt de keuze voor biobased bouwen extra urgent. Als niet alle bestaande industrieën volledig kunnen worden verduurzaamd met beschikbare groene energie, moet worden bepaald waar energie, kapitaal en ruimte het meeste maatschappelijke rendement opleveren. Voor de bouw betekent dat een herwaardering van materialen die CO₂ opslaan in plaats van alleen uitstoot beperken.
Voor vastgoedpartijen ligt hier een duidelijke strategische opdracht. Wie toekomstbestendig wil ontwikkelen, moet niet alleen kijken naar energieprestaties van gebouwen, maar ook naar materiaalherkomst, CO₂-opslag, landbouwkundige impact en ketenzekerheid. Biobased bouwen wordt daarmee geen idealistisch extraatje, maar een noodzakelijke bouwsteen van een regeneratieve vastgoedsector.
Bron: cobouw.nl