In 2024 zijn in Nederland 16.889 gebouwen gesloopt: 11.814 woningen en 5.075 niet-woningen, zoals kantoren, winkels en bedrijfspanden. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Gemiddeld verdwijnt er zo ongeveer elk half uur een gebouw. In het vakdebat klinkt steeds vaker de vraag of sloop niet te makkelijk wordt gekozen.
Sloop en toevoeging in één jaar
Volgens het CBS kwamen er in 2024 ruim 69.000 nieuwbouwwoningen bij. Daarnaast ontstonden 20.290 woningen via zogeheten overige toevoegingen, dus niet via nieuwbouw. Daar staat tegenover dat 11.814 woningen werden gesloopt. Bij niet-woningen ging het om 5.075 gebouwen.
Achter die cijfers zitten heel verschillende situaties. Soms is een gebouw technisch op, soms past een locatie beter bij een andere functie of dichtheid. Maar ook relatief jonge gebouwen verdwijnen, bijvoorbeeld kantoren die plaatsmaken voor woningbouw rond stations.
Waarom sloop vaak de makkelijkste keuze lijkt
Nieuwbouw is beter voorspelbaar. Bij een bestaand gebouw kun je stuiten op asbest, verouderde installaties of verdiepingshoogtes en constructies die niet één op één passen bij een nieuwe functie. Kantoren zijn bovendien dieper dan woningen, met minder daglicht en buitenruimte. Wie vooraf stuurt op zoveel mogelijk vierkante meters met standaardindelingen, ziet een bestaande structuur al snel als beperking.
Daar staat tegenover dat in een bestaand gebouw al veel materiaal, energie en CO₂-uitstoot zit. Funderingen, betonvloeren en kolommen gaan vaak veel langer mee dan installaties of gevels. Bij volledige sloop verdwijnen juist die duurzame onderdelen tegelijk met de rest.
Pleidooi voor een slooptoets
Architecten en adviseurs pleiten daarom voor een onafhankelijke slooptoets bij grote gebouwen. Zo’n toets brengt in kaart wat er staat, wat behouden kan blijven, wat verbouwen kost ten opzichte van nieuwbouw en hoeveel materiaal en uitstoot je bespaart. Sloop blijft dan mogelijk, maar de afweging wordt zichtbaar. Dit is een voorstel uit het vakdebat, geen bestaand beleid.
Wat betekent dit voor jou?
Voor gemeenten
- Vraag bij grote sloopplannen om een onderbouwde vergelijking tussen behoud, gedeeltelijk behoud en nieuwbouw.
- Neem behoud van bestaande constructies mee in je ambities voor circulair bouwen.
→Wil je weten welke ruimte het omgevingsrecht biedt om hierop te sturen? Cursus Omgevingsrecht ›
Voor ontwikkelaars en beleggers
- Reken transformatie en nieuwbouw naast elkaar door, inclusief risico’s en planning.
- Kijk welke delen van het gebouw nog lang meegaan en welke je moet vervangen.
→De haalbaarheid van behoud en nieuwbouw vergelijken? Opleiding Business Case voor Vastgoed- & Projectontwikkeling ›
Voor eigenaren en beheerders
- Zorg dat je de technische staat van je gebouwen goed kent voordat sloop ter sprake komt.
- Leg vast welke bouwdelen nog een lange restlevensduur hebben.
→De staat van een gebouw objectief vastleggen? Cursus Conditiemeting NEN 2767 en MJOP ›
Bronnen: CBS, Voorraad woningen en niet-woningen (StatLine) en CBS, 82 duizend woningen erbij in 2024.