Hoeveel regen moet een nieuwe wijk kunnen verwerken? En hoeveel schaduw is genoeg? De Landelijke Maatlat voor een groene, klimaatadaptief gebouwde omgeving geeft daar richting aan. Het Rijk heeft de maatlat vernieuwd en interactief gemaakt. Tegelijk verscheen een stappenplan dat corporaties en gemeenten helpt bij klimaatadaptatie in bestaande wijken.
Wat is er veranderd?
De maatlat is opgesteld door de ministeries van BZK, IenW en LVVN. Hij is bedoeld voor gemeenten, waterschappen, provincies, woningcorporaties en bouwpartijen. De overzichtstabel is vervangen door een interactieve digitale versie. Bij biodiversiteit is de Basiskwaliteit Natuur toegevoegd. De eis over warmtewerende oppervlakken is geschrapt, omdat een eerdere kosten-batenverkenning hoge kosten liet zien. De factsheets zijn herschreven.
De maatlat schrijft geen maatregelen voor en stelt geen technische eisen aan gebouwen zelf. Hij staat los van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Wel werkt het Rijk aan verplichte regels voor wateroverlast en bodemdaling bij nieuwe bouwprojecten. Een datum is nog niet bekend.
Enkele prestatie-eisen
Voor wateroverlast is het uitgangspunt dat een bui van 70 mm in één uur geen waterschade in gebouwen veroorzaakt. Voor vitale functies zoals ziekenhuizen is dat 90 mm. Het vloerpeil van nieuwe gebouwen ligt 0,2 meter boven het laagste punt van de rijbaan. Voor hitte geldt 40 procent schaduw op belangrijke loop- en fietsroutes en verblijfsplekken, en een koele groene plek binnen 300 meter van de voordeur.
De maatlat richt zich op nieuwbouw. Voor bestaande bouw kan hij als referentie dienen. Het Rijk werkt aan een aparte uitwerking voor bestaande bouw in 2027. Voor bestaande wijken presenteerden onder meer Aedes, het Verbond van Verzekeraars en de gemeente Harderwijk het Stappenplan Toekomstbestendige Wijken.
Wat betekent dit voor jou?
Gemeenten
- Gebruik de maatlat als basis voor afspraken in omgevingsplannen en anterieure overeenkomsten.
- Houd rekening met komende verplichte regels voor wateroverlast en bodemdaling.
- Betrek corporaties vroeg bij klimaatadaptatie in bestaande wijken.
Wil je weten hoe je eisen juridisch vastlegt in het omgevingsplan? Bekijk dan:
Cursus OmgevingsrechtBekijk opleiding ›
Ontwikkelaars en ontwerpers
- Neem waterberging, vloerpeil en schaduw vroeg mee in het stedenbouwkundig plan.
- Reken de ruimte voor groen en water door in je grondexploitatie.
- Check per gemeente welke ambitie wordt gevraagd.
Wil je klimaateisen goed doorrekenen in je haalbaarheid? Bekijk dan:
Opleiding Business Case voor Vastgoed- & ProjectontwikkelingBekijk opleiding ›
Woningcorporaties
- Gebruik het stappenplan om kwetsbaarheden per wijk in kaart te brengen.
- Combineer klimaatmaatregelen met gepland onderhoud.
- Bekijk welke financieringsmogelijkheden het stappenplan noemt.
Wil je klimaatmaatregelen opnemen in je meerjarenonderhoud? Bekijk dan:
Bron: Volkshuisvesting Nederland (BZK), Landelijke Maatlat vernieuwd (6 november 2026); Kennisportaal Klimaatadaptatie, Landelijke Maatlat; Aedes, Stappenplan Toekomstbestendige Wijken.