De Raad van State adviseert het kabinet het Besluit versterking regie volkshuisvesting niet te nemen, tenzij het wordt aangepast. De betaalbaarheidseisen zijn volgens de Afdeling advisering te ingewikkeld en kunnen de haalbaarheid van woningbouw onder druk zetten. Het besluit moet naar verwachting op 1 januari 2027 ingaan.
Wat regelt het besluit?
Het besluit werkt de Wet versterking regie volkshuisvesting uit, die sinds 1 juli 2026 grotendeels geldt. Het legt vast hoe Rijk, provincies en gemeenten de woningbouw verdelen. Twee derde van de nieuwbouw per regio moet betaalbaar zijn, waarvan 30% sociale huur. Gemeenten met meer sociale huur dan het landelijk gemiddelde (naar verwachting 25,6%) richten zich op 40% betaalbare koop of middenhuur. Komt er geen regionale afspraak, dan legt de provincie een verdeling op van 30% sociale huur en 37% middensegment.
Volgens IPLO wijzigt het besluit ook het Bbl: het bouwen van een familiewoning en een mantelzorgwoning wordt vergunningvrij.
De kritiek van de Raad van State
De Afdeling advisering ziet een stelsel met meerdere hoofdregels en uitzonderingen voor meerdere bestuurslagen, en adviseert het eenvoudiger te maken. Uitzonderingen voor de ene gemeente leggen bovendien extra werk en kosten bij de andere gemeenten in de regio. Ook vraagt de Afdeling het kabinet beter te onderbouwen of de eisen financieel haalbaar zijn, omdat het doel van 100.000 woningen per jaar anders in gevaar kan komen.
Verder plaatst de Afdeling kanttekeningen bij het beroep in één instantie voor woningbouwprojecten vanaf één woning: dat kan de doorlooptijden bij de bestuursrechter onder druk zetten. Ze betwijfelt ook of de instandhoudingstermijn voor betaalbare koopwoningen (minimaal 1 en maximaal 10 jaar) misbruik voorkomt.
Hoe nu verder?
Het kabinet moet nu reageren op het advies en kan het besluit nog aanpassen. Volgens de huidige planning stellen gemeenten hun volkshuisvestingsprogramma naar verwachting uiterlijk 1 juli 2027 vast en provincies uiterlijk 1 januari 2028.
Wat betekent dit voor jou?
- Gemeenten: begin nu met de regionale afspraken en het volkshuisvestingsprogramma, maar houd rekening met wijzigingen in de definitieve regels.
- Corporaties: bespreek in de regio welke rol je speelt in de 30% sociale huur en in de afspraken over urgente woningzoekenden.
- Ontwikkelaars en beleggers: reken in businesscases voor nieuwe projecten scenario’s door met de voorgestelde verdeling en de maximale koopprijs van € 420.000.
Bronnen: Raad van State, advies W04.26.00214/I van 21 oktober 2026 (gepubliceerd 26 oktober) en IPLO, Wet versterking regie volkshuisvesting.