Huidkanker is in korte tijd uitgegroeid tot een serieus arbeidsrisico voor buitenwerkers in de bouw. Bouwvakkers, installateurs, stratenmakers en andere vakmensen die jarenlang in de zon werken, lopen extra risico door chronische blootstelling aan uv-straling.
81.000
Nederlanders krijgen jaarlijks de diagnose huidkanker.
1 op 3
sterfgevallen door niet-melanoom huidkanker hangt volgens schattingen samen met beroepsmatige uv-blootstelling.
88%
steeg wereldwijd het aantal aan zonwerk toegeschreven sterfgevallen tussen 2000 en 2019.
Zon wordt arbeidsrisico
Waar huidkanker lang vooral werd gezien als een gezondheidsrisico op latere leeftijd, wordt het nu nadrukkelijker een arbovraagstuk. Volgens dermatoloog Ewoud Baerveldt lopen bouwvakkers per definitie risico, omdat zij dagelijks buiten werken en vooral gezicht, oren en nek moeilijk voortdurend kunnen beschermen.
De schade ontstaat meestal niet door één zonnige werkdag, maar door langdurige blootstelling die zich gedurende een loopbaan opstapelt. In de praktijk komt dit neer op een risico dat vaak pas zichtbaar wordt wanneer werknemers al tientallen jaren op daken, steigers, wegen en bouwplaatsen hebben gewerkt.
Niet alleen buitenwerk telt mee
Vooral buitenwerkers lopen risico, maar ook sommige binnenberoepen zijn kwetsbaar. Stukadoors werken vaak in lichte ruimten waar veel ultraviolet licht binnenkomt en wordt weerkaatst, terwijl lassen, reflectie op witte oppervlakken en chemische stoffen het risico eveneens kunnen vergroten.
De meest voorkomende vormen van huidkanker bij blootgestelde huiddelen zijn basaalcelcarcinomen en plaveiselcelcarcinomen. Basaalcelcarcinomen zijn relatief onschuldig, maar plaveiselcelcarcinomen kunnen uitzaaien wanneer ze niet tijdig worden ontdekt.
Zonbescherming op de bouwplaats is geen luxevoorziening, maar een preventieve veiligheidsmaatregel die ziekteverzuim, medische ingrepen en verlies van ervaren vakmensen kan helpen voorkomen.
Preventie vraagt om gedrag en beleid
Bedrijfsarts Jack van der Gragt ziet dat de risico’s van huidkanker nog vaak worden onderschat. De gevolgen kunnen groot zijn: niet alleen door medische behandeling en herstel, maar ook door langdurige uitval in een sector waar personeel al schaars is.
Het bekende credo is weren, kleren en smeren. Dat betekent zonwerende maatregelen nemen, beschermende kleding beschikbaar stellen en zonnebrandcrème op logische plekken aanbieden, bijvoorbeeld via smeerpalen op de bouwplaats.
Voor werkgevers ligt hier een directe verantwoordelijkheid. Bescherming werkt pas wanneer maatregelen praktisch toepasbaar zijn en onderdeel worden van de normale werkroutine, net zoals helmen, gehoorbescherming en stofmaskers dat in de bouw zijn geworden.
Monitoring maakt risico zichtbaar
SkinTwin volgt werknemers met een verhoogd risico door een digitale tweeling van de huid te maken. Met geavanceerde beeldvorming worden veranderingen in de huid over langere tijd zichtbaar, waardoor verdachte ontwikkelingen eerder kunnen worden herkend.
Volgens Baerveldt werken inmiddels ongeveer 75 bedrijven met het systeem en worden circa 1.500 werknemers gevolgd. Onder de klanten bevinden zich grote namen uit de bouw- en maritieme sector, waaronder Boskalis, BAM en Vopak.
Van bewustwording naar vaste norm
Grotere bouwbedrijven investeren vaker in voorlichting, beschermende kleding en gezondheidsprogramma’s. Bij kleinere mkb-bedrijven is de kennis en capaciteit voor preventiebeleid volgens Van der Gragt vaak beperkter, waardoor bescherming minder vanzelfsprekend is.
Voor de vastgoed- en bouwpraktijk betekent dit dat gezond en veilig werken breder moet worden bekeken dan valgevaar, stof of geluid. Zonbelasting raakt direct aan inzetbaarheid, continuïteit op de bouwplaats en de beschikbaarheid van vakmensen.
De vraag is niet langer of buitenwerk en huidkanker samenhangen, maar hoe snel preventie onderdeel wordt van standaard bouwplaatsbeleid. Structurele bescherming, vroegtijdige controle en gedragsverandering kunnen veel schade voorkomen.
Bron: cobouw.nl