Arcadis heeft zijn internationale hoofdkantoor gevestigd in The CubeHouse aan de Amsterdamse Zuidas, een grotendeels uit CLT opgetrokken kantoor dat als eerste Paris Proof-gebouw in dit gebied geldt. De casus laat zien dat houtbouw niet alleen een duurzaamheidskeuze is, maar ook invloed heeft op fundering, verdiepingsaantal, exploitatie, materiaalfootprint en financiële haalbaarheid.
16.000 m2
omvat The CubeHouse, met Arcadis en BNP Paribas als huurders
111 kg
CO2-equivalent per m2 vloeroppervlak wordt genoemd als scherpe score
2 extra
verdiepingen werden mogelijk door de lichtere houtbouwmethode
Paris Proof op een dure plek
The CubeHouse aan de Zuidas oogt van buiten als een modern kantoor van glas en staal, maar de hoofddraagconstructie bestaat voor een groot deel uit CLT, oftewel cross laminated timber. Dat gelamineerde kruishout maakt een lichtere constructie mogelijk en verlaagt de materiaalgebonden CO2-uitstoot van het gebouw.
Voor Arcadis was huren aan de Zuidas geen reden om duurzaamheid aan de ontwikkelaar over te laten. Het ingenieursbureau stapte al vroeg in het ontwerptraject met ontwikkelaar G&S& en medehuurder BNP Paribas, waardoor keuzes over constructie, installaties, binnenklimaat en energieprestatie integraal konden worden doorgerekend.
Ontwerpen met terugkoppelingen
Het ontwerp kwam tot stand via veel ontwerploops, waarbij beton, staal en hout telkens opnieuw zijn vergeleken. Zo’n iteratief proces is bij duurzame gebieds- en gebouwontwikkeling essentieel, omdat een keuze voor materiaal direct doorwerkt in fundering, verdiepingshoogte, daglicht, installaties, kosten en energiegebruik.
In de praktijk betekent dit dat duurzaamheid niet als losse ambitie bovenop een ontwerp kan worden gelegd. Een lage footprint ontstaat pas wanneer constructie, exploitatie, comfort en businesscase vanaf het begin tegelijk worden bekeken.
The CubeHouse laat zien dat houtbouw pas echt interessant wordt wanneer duurzaamheid, draagkracht en opbrengstpotentieel elkaar versterken. De extra verdiepingen maakten de duurdere bouwmethode financieel beter verdedigbaar.
Lichter bouwen levert ruimte op
CLT bleek niet de goedkoopste optie. Volgens Arcadis was houtbouw zelfs de duurste bouwmethode die in de ontwerpfase is onderzocht. Toch werd de keuze aantrekkelijk doordat de lichtere constructie twee extra verdiepingen mogelijk maakte op een kavel waar de fundering en bestaande parkeergarage de ontwerpvrijheid beperkten.
Het hoogste deel van The CubeHouse kreeg daardoor elf verdiepingen in plaats van negen. Dit vertaalt zich in extra verhuurbaar oppervlak en daarmee in een betere financiële onderbouwing voor een bouwmethode die op materiaalniveau duurder is, maar op gebouwniveau meer waarde kan opleveren.
Footprint vraagt om nuance
The CubeHouse scoort volgens Arcadis 111 kilo CO2-equivalent per vierkante meter vloeroppervlak. Dat is laag, zeker omdat een score van 250 kilo CO2-equivalent per vierkante meter momenteel al als goed wordt beschouwd. De keuze voor CLT speelt daarin een grote rol, omdat hout CO2 opslaat en minder materiaalgebonden uitstoot veroorzaakt dan traditionele constructies.
Tegelijk is de score niet los te zien van de bestaande fundering en parkeerkelder onder het gebouw. Die onderdelen hoefden in de beoordeling niet opnieuw te worden meegerekend, terwijl funderingen en kelders juist vaak zwaar drukken op de materiaalfootprint. Voor de praktijk houdt dit in dat milieuscores altijd in samenhang met systeemgrenzen en eerdere bouwfasen moeten worden gelezen.
Comfort blijft meebeslissen
Duurzaamheid ging in The CubeHouse niet alleen over materiaalgebruik. Het gebouw voldoet onder meer aan Breeam Excellent, Well Gold, Paris Proof, Beng 1 en een Mpg-score van 0,713. Daarmee komen energieprestatie, gezondheid, materiaalimpact en gebruikskwaliteit samen in één ontwerpstrategie.
De zogenoemde breath spaces, getemperde zones met veel planten achter de gevel, dragen bij aan klimaatbeheersing en gebruikskwaliteit. Zulke ruimten maken zichtbaar dat duurzaam bouwen steeds vaker draait om de combinatie van energie, comfort, gezondheid en flexibiliteit, in plaats van alleen om installaties of labels.
Houtbouw is blijvend, maar nog niet standaard
Hoewel de houten kolommen en balken goed zichtbaar zijn, is houtbouw in kantoren nog geen volledig gestandaardiseerde praktijk. Voor beton- en staalbouw bestaan veel bewezen details en uitvoeringsroutines, terwijl de sector bij grotere houtconstructies nog ervaring opbouwt met akoestiek, garanties, brandveiligheid, verbindingen en detaillering.
De les van The CubeHouse is daarom niet dat elk kantoor voortaan in CLT moet worden gebouwd. De les is dat houtbouw volwassen wordt wanneer ontwerpers, ontwikkelaars, gebruikers en beleggers vroeg genoeg rekenen aan materiaalimpact, opbrengstpotentieel en uitvoeringsrisico’s. Houtbouw gaat niet meer weg, maar vraagt nog steeds om scherpe keuzes.
Bron: cobouw.nl