Gemeenten mogen leegstandsbelasting invoeren
16 maart 2026
Gemeenten krijgen nieuw instrument: belasting op langdurige leegstand
Gemeenten krijgen binnenkort een nieuw middel om langdurige leegstand van vastgoed aan te pakken. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft het besluit ondertekend dat gemeenten toestaat een belasting te heffen op panden die langer dan een jaar leegstaan.
Met deze maatregel wil het kabinet gemeenten meer mogelijkheden geven om leegstand terug te dringen en eigenaren te stimuleren hun panden weer in gebruik te nemen. Zodra het besluit officieel in werking treedt, kunnen gemeenten beginnen met het voorbereiden van hun eigen regeling.
Nieuwe leegstandsbelasting voor gemeenten
De wettelijke basis voor de leegstandsbelasting was al eerder vastgesteld. Zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer stemden vorig jaar in met een wetswijziging die het mogelijk maakt om een heffing op langdurig leegstaande panden in te voeren.
Toch duurde het enige tijd voordat de regeling daadwerkelijk kon worden ingevoerd. De noodzakelijke laatste stap, een zogenoemd koninklijk besluit, liet op zich wachten vanwege procedurele vragen binnen het kabinet. Met de recente ondertekening door de nieuwe minister is die laatste stap nu gezet.
Wanneer het besluit officieel van kracht wordt, kunnen gemeenten beginnen met het opstellen van hun eigen beleidsregels en belastingverordeningen.
Leegstandsheffing als instrument in het gemeentelijk vastgoedbeleid
Voor gemeenten betekent de nieuwe regeling een uitbreiding van het instrumentarium om leegstand te bestrijden. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) geeft aan dat er veel belangstelling is voor deze maatregel, omdat het lokale overheden meer mogelijkheden biedt om eigenaren van leegstaande panden in beweging te krijgen.
De heffing is nadrukkelijk bedoeld als prikkel en niet per se als structurele inkomstenbron. Het doel is vooral om eigenaren te stimuleren om hun pand te verkopen, te verhuren of opnieuw te ontwikkelen wanneer het langere tijd ongebruikt blijft.
Volgens de VNG kan de mogelijkheid van een belastingaanslag helpen om gesprekken tussen gemeenten en eigenaren sneller op gang te brengen.
Gemeenten bepalen zelf hoogte en toepassing
Hoewel de wettelijke basis landelijk wordt geregeld, krijgen gemeenten veel vrijheid bij de toepassing van de leegstandsbelasting. Zij kunnen zelf bepalen of zij de heffing invoeren en hoe hoog het bedrag wordt dat eigenaren moeten betalen.
Ook de manier waarop gemeenten leegstand vaststellen en handhaven kan lokaal verschillen. Daardoor ontstaat ruimte om het instrument af te stemmen op de specifieke situatie in een stad of regio.
De VNG werkt momenteel aan een modelverordening en voorlichtingsmateriaal om gemeenten te ondersteunen bij de invoering van de regeling.
Leegstand van woningen en vastgoed in Nederland
De nieuwe maatregel komt op een moment waarop de discussie over leegstaand vastgoed steeds vaker oplaait. Volgens cijfers van het ministerie staan in Nederland ongeveer 188.000 woningen leeg. Van deze woningen staan er naar schatting circa 30.000 langer dan een jaar leeg.
In een woningmarkt waar de vraag naar woonruimte groot is, wordt langdurige leegstand steeds vaker gezien als een probleem dat actief moet worden aangepakt. Met de nieuwe leegstandsbelasting krijgen gemeenten een extra middel om eigenaren te bewegen hun panden weer beschikbaar te maken voor gebruik.
Bron: fd.nl