Circulair bouwen moet vooral schaalbaar zijn

Circulair bouwen wordt pas serieus als het geen hobbyproject blijft

Verduurzaming en circulariteit verschuiven bij bouwers steeds vaker van idealistisch experiment naar bedrijfsmatige strategie. Bouwer Ooijevaar uit Alkmaar laat zien dat biobased en circulaire materialen vooral kansrijk zijn wanneer ze schaalbaar, betaalbaar en uitvoerbaar worden toegepast. In de praktijk draait duurzaam bouwen daardoor niet alleen om goede bedoelingen, maar om scherpe keuzes in materiaal, logistiek, arbeid en kosten.

Duurzaamheid als bedrijfsstrategie

Ooijevaar gebruikt in het eigen kantoor vloeren van verwerkte spoorbielzen en gerecyclede visnetten, gordijnen van restlappen en wandplaten van afvalstromen of maaisel. Daarmee is het hoofdkantoor meer dan een visitekaartje; het laat zien welke materialen de bouwer in projecten wil toepassen. Circulariteit wordt zo zichtbaar gemaakt in dagelijkse werkomgeving én bouwpraktijk.

Volgens algemeen directeur Paul Vlaar maakt verduurzaming het bedrijf ook minder kwetsbaar voor geopolitieke schokken. Materialen die dichter bij huis worden gewonnen of hergebruikt, zijn minder afhankelijk van internationale vaarroutes, olieprijzen en verstoringen in wereldwijde ketens. Dit vertaalt duurzaamheid naar leveringszekerheid en risicobeheersing.

Biobased materialen dichter bij de bron

Een van de holdings achter Ooijevaar teelt op eigen gronden in Denemarken en Gelderland hennep en olifantsgras. Die gewassen worden de komende jaren gebruikt voor isolatie en plaatmateriaal. Daarmee probeert het bedrijf meer grip te krijgen op de herkomst, beschikbaarheid en schaalbaarheid van biobased bouwmaterialen.

De keuze voor Denemarken is praktisch: de bodem is geschikt, grond is goedkoper dan in Nederland en er valt voldoende regen. Voor de bouw betekent dit dat verduurzaming steeds meer raakt aan ketenregie. Wie biobased materialen op grotere schaal wil toepassen, moet niet alleen ontwerpen met andere producten, maar ook nadenken over landbouw, verwerking, opslag en continuïteit.

Groeien met gerichte opdrachtgevers

Ooijevaar groeit hard. De omzet steeg volgens Vlaar van ongeveer €52 mln in 2024 naar €64 mln vorig jaar en moet dit jaar richting €85 mln bewegen. Die groei komt mede doordat het bedrijf zich richt op opdrachtgevers en gebouwen met maatschappelijke betekenis, zoals zorgvastgoed, scholen, corporatiewoningen en transformatieprojecten.

Die keuze maakt duurzaamheid concreet. Bij zorggebouwen gaat het niet alleen om energieprestatie, maar ook om comfort, oriëntatie en prikkelarme omgevingen. Bij scholen en corporatiewoningen spelen betaalbaarheid, onderhoud, levensduur en gebruikskosten een grote rol. Daardoor wordt circulair bouwen direct gekoppeld aan exploitatie en gebruikerskwaliteit.

Schaalbaar en betaalbaar als harde voorwaarde

De rode draad in de aanpak van Ooijevaar is dat duurzame oplossingen alleen worden gekozen wanneer ze op grotere schaal toepasbaar zijn. Biobased schilderwerk kan inmiddels prijscompetitief worden aangeboden en vlasisolatie is al bij meer dan 750 gebouwen toegepast. Dat laat zien dat circulair bouwen pas echt versnelt wanneer materialen uit de pilotfase komen.

Voor de praktijk houdt dit in dat duurzame innovaties hun waarde moeten bewijzen in normale projectcondities. Subsidie kan helpen bij de start, maar een materiaal of methode wordt pas relevant voor de markt wanneer kosten, verwerkingstijd, beschikbaarheid en prestaties voorspelbaar zijn. Anders blijft circulariteit beperkt tot losse voorbeeldprojecten.

Slimmer bouwen met minder verspilling

Ooijevaar probeert kosten te beperken door slimmer om te gaan met arbeid, logistiek en afwerking. Onderdelen worden waar mogelijk op maat aangeleverd, zodat minder afval ontstaat op de bouwplaats. Digitalisering in de voorbereiding moet zorgen voor meer tempo, minder fouten en betere inzet van dezelfde groep medewerkers.

Het gevolg is dat duurzaamheid niet losstaat van productiviteit. Een circulaire aanpak kan alleen concurreren wanneer de uitvoering strak georganiseerd is. Minder faalkosten, minder afval en betere voorbereiding maken het mogelijk om biobased en hergebruikte materialen vaker toe te passen zonder dat projecten onbetaalbaar worden.

Corporaties en scholen als versnellers

Veel grote woningcorporaties in het westen van Nederland behoren tot de klantenkring van Ooijevaar. Juist corporaties sturen scherp op kosten, maar hebben tegelijk grote opgaven rond verduurzaming, renovatie en betaalbaarheid. Als circulaire toepassingen daar standhouden, is dat een belangrijk signaal voor de bredere bouwmarkt.

Ook bij scholen en transformatieprojecten groeit de vraag naar duurzame oplossingen. Voorbeelden zijn renovaties van onderwijsgebouwen, de transformatie van een school naar appartementen en de verbouwing van een voormalige jeugdgevangenis tot verblijf voor dakloze jongeren. In zulke projecten komen maatschappelijke waarde, hergebruik en toekomstbestendigheid bij elkaar.

Van pilot naar productie

De boodschap van Ooijevaar is dat circulair bouwen pas echt verschil maakt wanneer het op grote schaal gebeurt. Kleine pilots kunnen laten zien wat technisch mogelijk is, maar veranderen de bouwsector pas wanneer materialen betaalbaar worden, processen herhaalbaar zijn en opdrachtgevers vertrouwen krijgen in prestaties en planning.

Daarmee verschuift de discussie van experiment naar uitvoering. Wie duurzaam bouwen wil versnellen, moet minder praten over losse noviteiten en meer organiseren rond schaal, standaardisatie en betaalbaarheid. De kern is helder: circulariteit wordt pas volwassen wanneer zij niet alleen groen is, maar ook bedrijfsmatig werkt.

Bron: cobouw.nl