De financiële gezondheid van gemeenten is overwegend goed, maar de ruimte om te investeren schiet tekort. Gemeenten kunnen in 2026 tot en met 2031 gemiddeld € 204 per inwoner per jaar investeren, terwijl € 380 nodig is. Dat blijkt uit de monitor financiële conditie gemeenten die de VNG op 17 november publiceerde.
Financiële conditie meestal op orde
De VNG beoordeelde 342 gemeenten op basis van hun jaarrekening over 2025. Drie gemeenten hebben een matige en vier een onvoldoende financiële conditie. De monitor gebruikt tien kengetallen, verdeeld over vier gebieden: de netto schuld, de uitkomst van de exploitatie en de afhankelijkheid van overdrachten, de uitgaven om het voorzieningenniveau in stand te houden, en de reserves en onbenutte belastingcapaciteit voor slechtere tijden.
Te weinig ruimte voor investeringen
Het bedrag van € 380 per inwoner is volgens de VNG nodig om de gemeentelijke kapitaalgoederenvoorraad mee te laten groeien met de economie. Daarbovenop zijn inhaalinvesteringen nodig. De VNG noemt als voorbeelden de vernieuwing en renovatie van onderwijsgebouwen, herstel van verouderde infrastructuur en investeringen in de openbare ruimte bij woningbouw. Voor 38 gemeenten blijft zonder ombuigingen geen ruimte over om te investeren. De bedragen zijn in prijspeil 2026.
Als oorzaak wijst de VNG op het restant van de korting op het accres over 2022 tot en met 2025, dat in 2026 doorwerkt, en op een algemene indexatiekorting op de jeugdzorg in 2028. Meerdere gemeenten hebben een deel van de nodige ombuigingen al in 2026 doorgevoerd.
Wat betekent dit voor jou?
Voor gemeentelijke vastgoedafdelingen
- Maak de onderhouds- en vervangingsbehoefte van je gebouwen concreet zichtbaar.
- Prioriteer investeringen in scholen en andere voorzieningen op basis van conditie en gebruik.
- Onderzoek of gebouwen beter benut, gecombineerd of afgestoten kunnen worden.
→Strategische keuzes maken voor je vastgoedportefeuille? Opleiding Vastgoedmanagement ›
Voor schoolbesturen en maatschappelijke partners
- Houd rekening met minder investeringsruimte bij de gemeente.
- Zorg voor een actueel beeld van de staat van je gebouwen.
- Stem renovatieplannen tijdig af met de gemeente.
→Een onderbouwde onderhoudsstrategie neerzetten? Cursus Onderhoudsstrategie ›
Voor controllers en beleidsmakers
- Gebruik de monitor om je gemeente te vergelijken met andere gemeenten.
- Breng in beeld welke inhaalinvesteringen nog op de plank liggen.
- Maak de gevolgen van ombuigingen voor het vastgoed expliciet.
→Meer grip op beheer en exploitatie van vastgoed? Opleiding Vastgoedbeheer ›
Bronnen: VNG, 17 november 2026, VNG, Monitor financiële conditie gemeenten 2025 (xlsx).