Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties wil dat groen en schaduw steviger worden verankerd in bouw- en omgevingsregels. De oproep richt zich op versteende stadswijken, waar hitte en wateroverlast steeds grotere risico’s vormen voor gezondheid, leefbaarheid en vastgoedkwaliteit.
8 graden
warmer kunnen versteende wijken worden dan buitengebieden
800.000+
mensen wonen volgens onderzoek in extreem versteende wijken
15 m2
openbaar groen per inwoner is in deze wijken niet beschikbaar
Hitte wordt ruimtelijk probleem
Organisaties als de ANWB, Aedes, de Woonbond en Vereniging Eigen Huis vragen minister Boekholt-O’Sullivan om meer werk te maken van groene stadswijken. Zij willen minimumnormen voor groen en boomkroonbedekking opnemen in de Omgevingswet.
In de praktijk komt dit neer op een verschuiving van vrijblijvend vergroenen naar ruimtelijke basisvoorwaarden. Groen wordt daarmee niet alleen een kwaliteit van de buitenruimte, maar ook een instrument om gezondheid, klimaatbestendigheid en wooncomfort te beschermen.
Versteende wijk houdt warmte vast
Door klimaatverandering neemt het aantal hittegolven toe. Vooral wijken met veel steen, asfalt en weinig beplanting warmen snel op en houden die warmte langer vast.
Volgens de organisaties kunnen versteende stadswijken tijdens een hittegolf tot 8 graden warmer worden dan buitengebieden. Voor bewoners en bezoekers betekent dit meer gezondheidsrisico’s en minder bruikbare openbare ruimte op warme dagen.
Groen in de wijk is steeds minder een esthetische keuze en steeds meer een randvoorwaarde voor leefbaarheid, klimaatadaptatie en toekomstbestendige vastgoedontwikkeling.
Meer groen als waterbuffer
Dezelfde wijken die kampen met hittestress zijn vaak ook kwetsbaar voor wateroverlast. Volgens onderzoek van Natuur & Milieu wonen meer dan 800.000 mensen in extreem versteende wijken met minder dan 15 vierkante meter openbaar groen per inwoner.
Bomen, waterpartijen en groenstroken kunnen helpen om regenwater tijdelijk vast te houden. Hierdoor ontstaat een dubbele functie: verkoeling tijdens hitte en buffering bij extreme regenbuien.
Liever bomen dan airco
De briefschrijvers waarschuwen dat het gemiddeld aantal vierkante meters groen per inwoner juist afneemt. Dat vergroot de kans dat bewoners zich bij hitte terugtrekken in huis of kiezen voor airconditioning, wat de druk op het stroomnet verder kan verhogen.
Een groenere wijk kan volgens de organisaties ook bijdragen aan minder stress en meer ontmoetingsplekken. Daarmee raakt vergroening niet alleen klimaatadaptatie, maar ook sociale kwaliteit en het dagelijks gebruik van de openbare ruimte.
Regels en geld vanuit het Rijk
Gemeenten spelen een hoofdrol bij het vergroenen van wijken, maar kunnen dat volgens de organisaties niet alleen. Zij vragen het Rijk om duidelijke regels en financiële ondersteuning voor voldoende groen in iedere buurt.
De voorgestelde normen voor groen en boomkroonbedekking zouden moeten worden geborgd in de Omgevingswet en uitgewerkt in onderliggende regelgeving zoals het Besluit Kwaliteit Leefomgeving. Daarmee krijgt vergroening een formelere plek in ruimtelijke besluitvorming.
Nieuwe maatstaf voor wijkkwaliteit
Voor ontwikkelaars, corporaties, beleggers en beheerders betekent de oproep dat klimaatadaptatie nadrukkelijker in de businesscase van wijken terechtkomt. Schaduw, groenoppervlak en waterberging worden dan meetbare onderdelen van gebiedskwaliteit.
Als minimumnormen werkelijkheid worden, heeft dat gevolgen voor planvorming, grondgebruik, beheerbudgetten en waardering van woonomgevingen. De vraag is dan niet meer of vergroening wenselijk is, maar hoeveel groen nodig is om een wijk leefbaar en toekomstbestendig te houden.
Bron: cobouw.nl