Aansluitstop dreigt: wat betekent netcongestie voor woningbouw

Netcongestie raakt woonwijken en woningbouw

De problemen op het overvolle stroomnet beperken zich niet langer tot bedrijventerreinen. In Utrecht, Flevoland en Gelderland dreigt vanaf deze zomer een aansluitstop voor nieuwe elektriciteitsaansluitingen. Voor woningbouwprojecten is dat een ronduit zorgwekkend scenario. Zonder aansluiting geen oplevering, en zonder oplevering geen nieuwe woningen.

Landelijke netbeheerder Tennet waarschuwt dat alleen vergaande ingrepen de druk op het elektriciteitsnet kunnen verlichten. De boodschap is helder: het is niet langer vijf voor twaalf, maar eerder één voor twaalf. Nieuwe woningen, laadpalen en warmtepompen belanden anders op dezelfde wachtlijst als bedrijven die al langer met netcongestie kampen.

Stroomnet zwaarder belasten als tijdelijke oplossing

Een van de snelste knoppen waaraan gedraaid kan worden, is het zwaarder belasten van het bestaande stroomnet. Nederland beschikt over een van de meest betrouwbare elektriciteitsnetten ter wereld. Juist daardoor klinkt de roep om iets meer risico te accepteren, zodat er tijdelijk meer ruimte ontstaat voor nieuwe aansluitingen.

Meer stroom door kabels en transformatoren betekent wel een grotere kans op storingen. Dat vraagt om een politieke afweging: hoeveel risico is acceptabel om economische schade en vertraging in de woningbouw te voorkomen? Tegelijkertijd betekent een hogere storingskans dat ook bedrijven en huishoudens zich beter moeten voorbereiden op mogelijke uitval.

Versnellen van uitbreiding elektriciteitsnet cruciaal

Structurele verlichting moet komen van uitbreiding van het elektriciteitsnet. Maar juist daar lopen projecten vast in lange procedures en locatiegeschillen. Zo zorgt de zoektocht naar een nieuw elektriciteitsstation in Utrecht al voor jaren vertraging. Iedere vertraging werkt door in prognoses, waardoor extra capaciteit gereserveerd moet blijven en nieuwe projecten geen ruimte krijgen.

In de sector wordt daarom reikhalzend uitgekeken naar wetgeving die procedures versnelt. Projecten kunnen inmiddels worden aangemerkt als ‘zwaarwegend nationaal belang’, waardoor bezwaarprocedures worden ingekort. Toch moeten nieuwe regels nog definitief worden goedgekeurd, terwijl de tijd doortikt.

Gasturbines en extra opwek dichtbij de vraag

Ook wordt gekeken naar tijdelijke inzet van extra gasturbines om lokaal elektriciteit op te wekken. Door stroom dichter bij de vraag te produceren, hoeft minder transportcapaciteit te worden gebruikt. Dat kan op korte termijn lucht geven aan het net.

De praktijk blijkt weerbarstig. Het vinden van geschikte locaties voor deze grote installaties is ingewikkeld door geluidsnormen en stikstofregels. Bovendien leveren de geplande turbines minder ruimte op dan aanvankelijk gehoopt. Extra investeringen en extra CO₂-uitstoot lijken onvermijdelijk als deze route serieus wordt bewandeld.

Huishoudens en piekbelasting op het stroomnet

Waar bedrijven al langer worden gevraagd om hun elektriciteitsverbruik te spreiden, verschuift de aandacht nu naar huishoudens. Vooral tijdens de avondspits piekt de vraag naar stroom. Met prijsprikkels en tijdsafhankelijke nettarieven moeten consumenten worden gestimuleerd om hun verbruik te verschuiven.

De grootste winst valt daarbij te behalen bij laadpalen en warmtepompen. Slimme aansturing kan pieken afvlakken zonder dat bewoners comfort verliezen. Lukt dat onvoldoende, dan komen verdergaande maatregelen in beeld, zoals beperkingen op nieuwe volledig elektrische installaties. Dat zijn ingrepen die direct raken aan verduurzaming en nieuwbouwambities.

Use it or lose it en herverdeling van netcapaciteit

Een andere maatregel is het herverdelen van gecontracteerde maar niet gebruikte netcapaciteit, ook wel bekend als ‘use it or lose it’. Bedrijven die capaciteit hebben vastgelegd maar die niet volledig benutten, kunnen die deels verliezen ten gunste van andere gebruikers.

Deze aanpak stuit op weerstand, omdat bestaande rechten worden aangetast. Bovendien is het effect onzeker wanneer bedrijven hun volledige capaciteit alsnog benutten zodra beperkingen dreigen. Toch wordt onderzocht of deze maatregel breder en eenvoudiger toepasbaar kan worden gemaakt.

De rode draad is duidelijk: zonder ingrijpende keuzes komt de woningbouw verder in de knel. Het elektriciteitsnet is daarmee niet langer slechts een technische randvoorwaarde, maar een bepalende factor in de voortgang van nieuwe woonwijken en gebiedsontwikkelingen.

Bron: fd.nl