Vergunningtruc maakt hyperscale Microsoft in Amsterdam mogelijk

Omzeiling hyperscaleverbod via drie losse vergunningsaanvragen

In het Amsterdamse Westelijk Havengebied verrijst binnenkort een hyperscale datacenter van Microsoft, ondanks het landelijke verbod op dit soort megadatacenters sinds 2022. De bouw wordt mogelijk gemaakt door een vergunningsconstructie: het project is op papier opgeknipt in drie afzonderlijke datacentertorens van elk 85 meter hoog. Zo vallen ze juridisch buiten de definitie van een hyperscale en dus ook buiten het verbod.

De vergunning werd in 2025 verleend door de provincie Noord-Holland. Volgens de provincie is er formeel geen sprake van één hyperscale omdat de torens apart zijn vergund. Maar lokale politici en critici vinden dat het verbod hiermee feitelijk ondermijnd wordt. Zeker nu Microsoft zich als enige gebruiker van het complex heeft gepositioneerd, terwijl eerder werd gecommuniceerd dat meerdere partijen er gebruik van zouden maken.

Politieke en maatschappelijke onrust over stroomverbruik

De komst van het datacenter leidt tot stevige kritiek, niet alleen vanwege de omzeiling van het verbod, maar ook vanwege de enorme druk op het Amsterdamse stroomnet. Het hyperscale datacenter zal net zoveel stroom verbruiken als alle huishoudens in Haarlem samen, terwijl honderden woningprojecten, scholen en maatschappelijke voorzieningen wachten op netcapaciteit.

Volgens de gemeente staan inmiddels 591 aanvragen op de wachtlijst bij netbeheerder Liander voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. De krapte zorgt ervoor dat plannen voor onder meer 30.000 woningen, vijftig scholen en meerdere zwembaden in de ijskast staan.

Beperkte ruimte voor lokale datacenters

Volgens critici zoals Rick Pijpers van de Nederlandse Soevereine Datacenter Cooperatie is de dominantie van Amerikaanse partijen zoals Microsoft problematisch. Naast hun eigen hyperscales huren ze ook grootschalig in bij andere datacenters, waardoor lokale initiatieven steeds moeilijker aan stroom of ruimte komen.

De gemeenteraad van Amsterdam uitte eerder al zorgen over de verdeling van stroomcapaciteit. Toch verdedigde wethouder Steven van Weyenberg de komst van zes nieuwe datacenters, waaronder de Microsoft-hyperscale. Hij benadrukte dat het aantal al gehalveerd is ten opzichte van eerdere plannen en noemde het “een goede balans”.

Twijfels over beleidsintegriteit en transparantie

De manier waarop de vergunning is verleend roept vragen op. Statenleden willen opheldering over hoe een project dat duidelijk de schaal van een hyperscale heeft, toch is toegestaan. De provincie erkent in een later bericht aan de Staten dat het project “in samenhang als één datacenter beschouwd kan worden”, maar verwijst naar de hoge torens en het feit dat de aanvraag al voor het verbod in voorbereiding was als verzachtende omstandigheden.

Tegelijkertijd groeit de maatschappelijke druk. Diverse ngo’s, waaronder Bits of Freedom en DeGoedeZaak, noemen de bouw van het datacenter “moeilijk uit te leggen” in tijden van klimaatcrisis en overbelasting van het stroomnet. Hun brandbrief onderstreept dat een project van deze omvang lastig te rijmen valt met de publieke behoefte aan woningbouw, onderwijsvoorzieningen en duurzame energievoorziening.

Bron: nrc.nl